Tuesday, October 8, 2013

မႏၱေလးကက္သလစ္သာသနာႏွင့္ ဘုရင္ဂ်ီရြာႀကီးမ်ား (အပိုင္း ၁၇)

ႏုိင္ငံျခား သာသနာျပဳ ရဟန္းမ်ားေနာက္ ဘုရင္ဂ်ီ ရြာႀကီးမ်ားကုိ
ဆက္လက္ ႀကည္႔ရူ ထိန္းသိမ္းခဲ႔ႀကေသာ
ႏုိင္ငံသား ရဟန္း ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား

ဖါသာရ္ မုိးဇယ္ (၁၈၄၃-၁၉၀၉)
(Fr.Moses.)
    ဖါသာရ္ မုိးဇယ္သည္ (၁၈၄၃)တြင္ ေခ်ာင္းရုိးရြာ၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ အသက္ (၂၅)ႏွစ္ေက်ာ္မွ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘိီဂန္းဒက္ လက္ေတာ္မွ ရဟန္းသိကၡာ ခံယူခဲ႔သည္။ ထုိစဥ္က မႏၲေလးသာသနာသည္ ရန္ကုန္သာသနာမွ မခြဲေသးပါ ဖါသာရ္မုိးဇယ္သည္ ေမာ္လၿမိဳင္တြင္ တာ၀န္က်သည္။ ထုိစဥ္က ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕တြင္ ဖြင့္လွစ္ထားေသာ ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္းတြင္ ပထမဆုံး တုိင္းရင္းသား ေက်ာင္းအုပ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးအျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္မုိးဇယ္သည္ (၁၉၀၉) ခုႏွစ္ သက္ေတာ္ (၆၆)တြင္ ေမာ္လၿမိဳင္၌ ပ်ံေတာ္မူသည္။

ဖါသာရ္မုိးဇယ္၏ အုတ္ဂူေပၚမွ ကမၺည္းစာ
(1843-1009) Primus Moderato Seminarii
ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္း၏ ပထမဆုံးေသာ ေက်ာင္းအုပ္

။ ေခ်ာင္းရုိးရြာဘုရားေက်ာင္းရာျပည္႔စာေစာင္ စာမ်က္ႏွာ-၁၅

ဖါသာရ္ တုိဘိယ(၁၈၄၉-၁၉၂၅)
(Fr.Tobias)
ဖါသာရ္မုိးဇယ္၏ တူေတာ္သူ ဖါသာရ္တုိဘိယသည္ (၁၈၄၉) ခု ဇြန္လတြင္ ေခ်ာင္းရိုးရြာ၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ မင္းတုန္းမင္းႀကီး လက္ထက္ ဘုရင္ဂ်ီရြာမ်ား အခိ်ဳးက် စစ္မွဳ႕ထမ္းရန္ ထုတ္ျပန္ထားသည္႔ အမိန္႔အရ ဖါသာရ္တုိဘိယသည္ (၁၆) ႏွစ္အရြယ္္တြင္ စစ္မွုထမ္းခဲ႔သည္။ အသက္ (၁၉)ႏွစ္အရြယ္တြင္ ဆရာေတာ္ ဘီဂန္းဒက္၏ အားေပးမွုေၾကာင့္ ပီနန္ ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္းသုိ႔ သြားေရာက္၍ ပညာ သင္ႀကားခဲ႔သည္။ (၁၈၇၈)ခုတြင္ ျမန္မာနုိင္ငံသုိ႔ ျပန္ေရာက္ခဲ႔သည္။ (၁၈၈၄) ခုတြင္ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘူးရ္ဒြန္းထံမွ ရဟန္းသိကၡာ ခံယူခဲ႔သည္။ ရဟန္းသိကၡာခံယူၿပီးေနာက္ ဖါသာရ္ တုိဘိယအား မႏၲေလးၿမိဳ႕ ေျမာက္ဘက္ရွိ မတၲရာၿမိဳ႕နယ္သုိ႔ သာသနာျပဳရန္ ေစလႊတ္ခဲ႔ရသည္။ ဖါသာရ္တုိဘိယသည္ အားက်ိဳးမာန္တက္ ေဆာင္ရြက္ေသာ္လည္း ေအာင္ျမင္မွဳ မရဘဲ တႏွစ္ႀကာေသာအခါ မိဘမဲ႔ ေယာက်ၤားေလး (၂) ေယာက္ကုိ ေခၚခဲ႔ၿပီး ျပန္ခဲ႔သည္။

    ဆရာေတာ္ႀကီး ဆီမြန္လက္ထက္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ ေတာင္ဘက္သုိ႔ သာသနာျပဳရန္ ေစလႊတ္ ခဲ႔ျပန္သည္။ ဤအႀကိမ္တြင္ ပလိပ္ၿမိဳ႕နွင့္ မုိင္အနည္းငယ္ ကြာေ၀းသည္႔ ခ်မ္းသာကုန္းရြာရွိ ဇရပ္ တန္ေဆာင္းေပၚတြင္ တည္းခုိလ်က္ တရား ေဒသနာ ေဟာႀကားသည္။ ရရွိေသာ ဘာသာ၀င္ မိသားစုမ်ားႏွင့္အတူ ဆင္းရဲျခင္းကုိ ႀကံ႕ႀကံ႕ခံကာ ထုိေနရာတြင္ ေနထုိင္ခဲ႔သည္။ ဆရာေတာ္ႀကီးက ယင္း ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ႏွင့္ ဘုရားေက်ာင္း ေဆာက္ရန္ ဖါသာရ္ ေ၀ဟင္းဂါး(၀င္းဂဲ)ကုိ ေစလႊတ္ခဲ႔သည္။ ပလိပ္ ဘာသာ၀င္မ်ားက မိမိတုိ႕၏ လက္ဦးဆရာျဖစ္ေသာ ဖါသာရ္ တုိဘိယကုိ ႀကည္ညိဳႀကသည္႔အတြက္ ေနာက္ေရာက္လာသည္႔ ႏုိင္ငံျခားသား မ်က္ႏွာျဖဴ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဖါသာရ္ေ၀ဟင္းဂါးကုိ မလုိလား၍ ကိစၥတုံး စီရင္ရန္ ႀကံစည္ႀကသည္။

    တည၌ ဆုေတာင္းေမတၲာမ်ား ရြတ္ဆုိၿပီးခ်ိန္တြင္ လူဆုိးမ်ား ရုတ္တရက္ ၀င္ေရာက္လာႀကသည္။ ႏုိင္ငံျခားသား မ်က္ႏွာၿဖဴ ဘုန္းႀကိီး ဖါသာရ္ေ၀ဟင္းဂါး အထင္နွင့္ ဖါသာရ္တုိဘိယႏွင့္ ေက်ာင္းသားကေလး ပီတာကုိ ဓါးႏွင့္ ခုတ္ပုိင္းႀကသည္။ ေသၿပီဟု ထင္မွတ္၍ ခ်က္ျခင္း ထြက္ေျပးႀကသည္။ ၄င္း လူဆုိးမ်ားကို ဖမ္းမိခဲ႔ျခင္း မရွိေပ။ ဖါသာရ္ ေ၀ဟင္းဂါးမွာ ဓါးခုတ္ျခင္းမွ လြတ္ေျမာက္ခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ တုိဘိယမွာ ရရွိေသာ ဓါးဒဏ္ရာမ်ားကုိ ေဆးကုသ ေပ်ာက္ကင္းၿပီးေနာက္ ခ်မ္းသာကုန္းသုိ႔ ၿပန္လာၿပီး ဘာသာ အယူ၀ါဒမ်ားကုိ ဆက္လက္ ပုိ႔ခ်ခဲ႔သည္။ (၁၈၈၇-၁၈၉၂)ခုႏွစ္မ်ား အတြင္း ခ်မ္းသာကုန္းမွ (၃) မုိင္ေ၀းေသာ ေျမာက္ကုိင္းရြာကုိ ၄င္း။ ခ်မ္းသာကုန္း၏ ေျမာက္ဘက္ (၆)မုိင္ ခန္႔ေ၀းေသာ ကင္းလတ္ရြာကုိ ၄င္း၊ ဘာသာ၀င္မ်ားႏွင္႔ တည္ေထာင္ႏုိင္ခဲ႔သည္။ ဆရာေတာ္ႀကီး အုစ္ လက္ထက္တြင္၊ ဗန္းေမာ္၊ ပ်ဥ္းမနားနွင့္ အနာႀကီးေဆးရုံ ရွိေသာ ဌာနမ်ားသုိ႔ သြားေရာက္ ကူညီခဲ႔သည္။ ဆရာေတာ္ႀကီး ဖူကီးေယး လက္ထက္တြင္ ေရႊဘုိ ေက်ာင္းထုိင္ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဖါသာရ္ဟဲ၏ သာသနာျပဳ လုပ္ငန္းတြင္ ကူညီရန္ လက္ေထာက္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးအျဖစ္ တာ၀န္ေပးျခင္း ခံရသည္။ ဖါသာရ္ဟဲသည္ ေရႊဘုိကက္သလစ္သာသနာအုပ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ျဖစ္၍ ဖါသာရ္ တုိဘိယနွင္႔ ဖါသာရ္ ေရမန္းဒက္တုိ႔သည္ လက္ေထာက္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား ျဖစ္သည္။ ယင္း ဘုန္းေတာ္ႀကီးႏွစ္ပါးတုိ႔သည္ ေညာင္ခ်င္ပင္၊ တပူကုန္း၊ မေဖး၊ လက္ပံႀကီး၊ ထေနာင္း၀င္း၊ ေမဂြန္၊ တဲႀကီး၊ က်ည္းဖ်ား၊ ကန္ႀကီးေတာ၊ ၀က္လက္၊ ကုိးေထာင္ဘုိ႕၊ ကန္႔ဘလူ၊ ခ်ပ္သင္း၊ ၀င္းသုိ၊ စေသာ ၿမိဳ႕ရြာရွိ ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ လွည္႔လည္ ႀကည္႔ရူရသည္။ ဖါသာရ္တုိဘိယသည္ သာသနာျပဳလုပ္ငန္းတြင္ တန္ဖုိး ရွိစြာ ကူညီ ႏုိင္ခဲ႔သည္။

    ဖါသာရ္တုိဘိယသည္ (၁၉၂၁) ခုႏွစ္တြင္ မႏၲေလးသုိ႔ ၀တ္ေစာင့္လာရင္း ေမာပန္းႏြမ္းနယ္သျဖင့္ ဆရာ၀န္ထံ ေဆးစစ္ ခံခဲ႕ပါသည္။ ဆရာ၀န္က ဘုန္းေတာ္ႀကီး၏ ေ၀ဒနာသည္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မရွိေတာ႔ေႀကာင္း ေနာက္ထပ္ တစ္လသာ အသက္ရွင္ႏုိင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ခြဲစိတ္ ကုသမွုခံယူပါက ေနာက္ထပ္ လအနည္းငယ္ ပုိ၍ ေနႏုိင္မည္ျဖစ္ေႀကာင္း ေျပာႀကားသည္။ သု႔ိျဖစ္၍ ဘုန္းေတာ္ႀကိီးအား ခြဲစိတ္ ကုသမွုခံယူရန္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေသြးေဆာင္ တုိက္တြန္းႀကသည္။ ဘုန္းေတာ္ႀကးီသည္ ခြဲစိတ္ ကုသမွု မခံဘဲ ေနာက္တေန႔တြင္ ေရႊဘုိသုိ႕ ျပန္ႂကြသြားသည္။ သာသနာလုပ္ငန္းမ်ား ဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္သည္။ မႏၲေလးသုိ႕ အခ်ိန္ႀကာျမင္႔စြာ မလာဘဲ ေနခဲ႔သည္။ (၁၉၂၄)ခု မတ္လမွ (၁၉၂၅)ခု မတ္လအထိ ရြာေတာ္ ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ႀကည္႔ရူခဲ႔သည္။ (၁၉၂၅) ခု ႀသဂုတ္လ (၂၈)ရက္ေန႔တြင္ ေလျဖတ္ခံရသည္။ ဖါသာရ္ တုိဘိယသည္ မိမိဘာသာ၀င္ သုိးစုမ်ား အလယ္တြင္ အသက္စြန္႔လုိေသာ္လည္း ဆရာေတာ္ႀကိီး ဖူကီးေယးက မႏၲေလးသုိ႔ ေခၚယူသျဖင့္ ႀသဂုတ္လ (၃၀)ရက္ေန႔တြင္ မႏၲေလးသုိ႕ ေရာက္ရွိခဲ႔သည္။ ရက္သတၲတပတ္ အႀကာ (၁၉၂၅)ခု စက္တင္ဘာလ (၅) ရက္ေန႔တြင္ မေနာ္ယမံ၌ ပ်ံလြန္ေတာ္မူသည္။ မေနာ္ယမံ အနာႀကီးေဆးရုံႏွင့္ တြဲလ်က္ရွိေသာ သခ်ိဳင္းတြင္ ဖါသာရ္ေ၀ဟင္းဂါးေဘးတြင္ ယွဥ္လ်က္ ဂူသြင္း သၿဂိဳလ္သည္။

။ ဦးပ ု(မုံရြာ) ဒြန္တုိးဘိယ်-ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္း စိန္ရတုမဂၢဇင္း၊ စာမ်က္ႏွာ-၁၀၀-၁၀၂
။ ဦးပု (မုံရြာ) ဒြန္တုိးဘိယ်-ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္း စိန္ရတုမဂၢဇင္း၊ စာမ်က္ႏွာ-၁၀၀-၁၀၂
။ ဦးပု (မုံရြာ) ဒြန္တုိးဘိယ်-ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္း စိန္ရတုမဂၢဇင္း၊ စာမ်က္ႏွာ-၁၀၀-၁၀၂
။ ဦးဂ်ိဳဇက္ (ရြာေတာ္)၏ မွတ္တမ္း
။ ဦးပု(မုံရြာ) ဒြန္တုိးဘိယ်- ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္း စိန္ရတုမဂၢဇင္း၊ စာမ်က္ႏွာ-၁၀၀-၁၀၂   

ဖါသာရ္ေပါလ္ (၁၈၆၀-၁၉၁၈)
(Fr.Paul)
       ဖါသာရ္ေပါလ္သည္ ခရစ္သကၠရာဇ္ (၁၈၆၀)ျပည္႔ႏွစ္ ဧၿပီလ ျမန္မာသကၠရာဇ္ (၁၂၂၂)ခု ကဆုန္လဆန္း (၆)ရက္ေန႔တြင္ နဘက္ရြာ၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ ေမြးဖြားၿပီး (၅)ရက္အႀကာတြင္ ေပါလူးအမည္ျဖင့္ ေဆးေႀကာျခင္း ခံသည္။ အသက္ (၁၂)ႏွစ္ အရြယ္ (၁၈၇၂)ခု ဆရာေတာ္ႀကီး ဘူးဒြန္းလက္ထက္ ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္းလုိက္သည္။ (၁၈၇၄)ခုနွစ္တြင္ ပီနန္ ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္းတြင္ သြားေရာက္ ပညာသင္ႀကားသည္။ ပီနန္ေကာလိပ္တြင္ (၉)ႏွစ္တုိင္တုိင္ ပညာသင္ႀကားၿပီးေနာက္ (၁၈၈၄) ခုတြင္ မႏၲေလးၿမဳိ႕သုိ႕ ကုိရင္ဘ၀ျဖင့္ ျပန္ေရာက္လာခဲ႔သည္။ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘူးရ္ဒြန္း ခ်မ္းသာရြာ ဖါသာရ္ ဂ်ိဳဇက္ဖုိး၏ လက္ေထာက္အျဖစ္ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ခုိင္းသည္။ ဖါသာရ္တာေကာ႔သည္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ ကာသီဒရယ္ ေက်ာင္း၀င္း ေျမာက္ဘက္ စိန္ဂ််ိဳးဇက္ ဗမာ ကြန္ဗင့္ေက်ာင္းေနရာတြင္ တည္ရွိေသာ အဂၤလိပ္ျမန္မာ စာသင္ေက်ာင္းကုိ ႀကီးႀကပ္ရသည္။ ဖါသာရ္တာေကာ႔ ဗန္းေမာ္သုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႔႕သြားေသာအခါ ကုိရင္ေပါလ္က ေက်ာင္းကုို တာ၀န္ယူ ႀကိီးၾကပ္ရသည္။ ကုိရင္ေပါလူးသည္ (၁၈၉၂)ခု ေမလတြင္ ဦးပဥၥင္းႀကီး သိကၡာ ခံယူသည္ (၁၈၉၄)ခု ေမလ (၂၀)ရက္ေန႔တြင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ ကာသိီဒရယ္ ဘုရားေက်ာင္း၌ ဆရာေတာ္ႀကီး အုစ္လက္ေတာ္မွ ရဟန္းသိကၡာ ခံယူခဲ႔သည္။ ရဟန္းသိကၡာ ခံယူခ်ိန္တြင္ သက္ေတာ္ (၃၄)ႏွစ္ရွိသည္။ ကုိရင္ဘ၀ႏွင့္ (၁၀)ႏွစ္ အေတြ႕အႀကံဳ ရၿပီးေသာ ရဟန္းသစ္ ဖါသာရ္ေပါလ္အား မႏၲေလးၿမိဳ႕ရွိ ဗမာဘာသာ၀င္အုပ္စုကုိ အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ တာ၀န္ေပးခဲ႔သည္။ (၁၈၉၈)ခုတြင္ ကာသီဒရယ္ ေက်ာင္း၀င္း၏ ေျမာက္ဘက္တြင္ ေနထုိင္ႀကေသာ ဗမာဘာသာ၀င္မ်ားအား ေရႊတေခ်ာင္း အေနာက္ဘက္သုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႕ ေနထုိင္ေစသည္။ အခ်ိဳ႕ မိသားစုမ်ားက မေျပာင္းေရႊ႕လုိႀကေသာ္လည္း ဖါသာရ္ေပါလ္၏ စည္းရုံးႏုိင္မွုေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္စြာ ေျပာင္းေရႊ႕ခဲ႕ၾကသည္။

    ဖါသာရ္ေပါလ္သည္ ေဆြမ်ိဳးမ်ားထံမွ အလွဴခံၿပီး ေငြဒဂၤါးက်ပ္ (၁၀၀၀) တစ္ေထာင္ အကုန္အက်ခံ၍ ဘုန္းႀကီးေနေက်ာင္းကုိ (၁၈၉၈)ခု ေမလတြင္ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ ဤေက်ာင္းတြင္ ႏွစ္(၂၀)ေက်ာ္ သီတင္းသုံးခဲ႔သည္။ ေနာက္(၂)ႏွစ္ ႀကာေသာ အခါ ကေလးမ်ား ပညာသင္ႀကားရန္ မ်က္ႏွာစာ အေတာင္(၂၀)ရွိေသာ စာသင္ေက်ာင္း တေဆာင္ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ မႏၲေလးၿမိဳ႕ ကာသီဒရယ္ ဘုရားေက်ာင္းတြင္ ဥေရာပႏုိင္ငံသားမ်ား၊ အိႏိၵယႏုိင္ငံသားမ်ား ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ား အားလုံး စုေပါင္း၍ ဘုရားေက်ာင္း တက္ၾကသျဖင့္ လူဦးေရႏွင့္ ဘုရားေက်ာင္း ၀င္ဆန္႔မွု မမွ်ေသာေႀကာင့္ ဆရာေတာ္ႀကီးအုစ္က ဗမာမ်ားအတြက္ ၄င္းတုိ႕ ေနထုိင္ရာ ရပ္ကြက္တြင္ ဘုရားေက်ာင္းခြဲ ေဆာက္ရန္ အမိန္႔ရွိသျဖင့္ ဖါသာရ္ေပါလ္မွာ ဘာသာ၀င္လူႀကီးမ်ားႏွင့္ တုိင္ပင္၍ ဘုရားေက်ာင္း ေဆာက္လုပ္ရန္အတြက္ ဘာသာ၀င္မ်ားထံမွ အလွဴေငြမ်ားကုိ ခြဲတမ္းခ် ေကာက္ခံခဲ႔သည္။ ဘာသာ၀င္မ်ားက ရက္ရက္ေရာေရာ လွဴဒါန္းၾကရာ ေငြဒဂၤါး (၃၀၀၀)ေက်ာ္ (၄၀၀၀)ေလာက္ ရရွိသည္။ ရပ္ေ၀းရပ္နီး ဘာသာ၀င္ မိတ္ေဆြမ်ားထံ စာေရး အေၾကာင္းၾကား၍ အလွဴခံရာတြင္လည္း ရက္ရက္ေရာေရာ ေပးလွဴၾကသည္။ လုိအပ္ေငြကို အသင္းေတာ္မွ ေခတၲ ေခ်းယူၿပီး ဘုရား ေက်ာင္းေဆာက္ရန္ စီစဥ္သည္။ (၁၉၁၀) ခုႏုိ၀င္ဘာလ (၆)ရက္ေန႔တြင္ ဘုရားေက်ာင္း အုတ္ျမစ္ခ်သည္။ အလ်ား (၆၇) ေတာင္၊ အနံအေတာင္ (၃၀) ေငြဒဂၤါး (၁၀၀၀၀)တစ္ေသာင္း ကုန္က်သည္။ သံ၀င္းဘုရားေက်ာင္း ေဆာက္ၿပီး၍ (၁၉၁၁) ခုႏွစ္ ႏုိ၀င္ဘာလ (၁၅)ရက္ေန႔တြင္ ရပ္ေ၀း ရပ္နီးမွ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ဖိတ္ႀကားၿပီး ေက်ာင္းသာဓုေခၚပြဲ က်င္းပသည္။ နံနက္ (၇း၃၀)နာရီတြင္ ဆရာေတာ္ႀကီး ဖူးလ္ကီးေယး ဦးေဆာင္ကာ မစၦားပူေဇာ္ၿပီး သိၾကားဗုိလ္ခ်ဳပ္ သံမိီကာအဲလ္ဘြဲ႕ခံ သံ၀င္း ဘုရားေက်ာင္းေတာ္ကုိ ဘုရားသခင္အား လွဴဒါန္း ပူေဇာ္ သာဓုေခၚသည္။ ဘုန္းႀကီးအပါး (၂၀)ေက်ာ္ တက္ေရာက္ႀကသည္။ ယိမ္းကပြဲ၊ ျခင္းပြဲ၊ ဘင္ခရာ တီး၀ုိင္းတုိ႔ျဖင့္ ဧည္႔ခံသည္။

    (၁၉၀၈)ခုတြင္ စာေရးႀကီး ေမာင္ခက္ ဇနီးေမာင္နွံတုိ႕အလွဴေငြျဖင့္ လူဒယ္သခင္မ ဂူလုိင္ကုိ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ လူဒယ္သခင္မ ဆင္းတုေတာ္တစ္ဆူကုိ ျပင္သစ္ျပည္သုိ႔ မွာႀကား၍ ေရာက္ရွိလာေသာအခါ သကၠရာဇ္ (၁၉၀၉)ခု ျမန္မာသကၠရာဇ္ (၁၂၇၁) ခု ေတာ္သလင္းလ အတြင္း ဆရာေတာ္ ဖူးလ္ကီးေယး ကုိယ္တုိင္ ဂူလုိင္တြင္ မယ္ေတာ္သခင္မ ဆင္းတုေတာ္ တင္၍ ဘုရားသခင္အား အပ္ႏွံ လွဴဒါန္း ပူေဇာ္သည္။ (၁၈၉၇)ခုႏွစ္တြင္ စိန္ပီတာ ဟုိက္စကူးေခၚ စသင္ေက်ာင္း အေဆာက္အဦးမ်ား ေဆာက္လုပ္ၿပီးေနာက္ အေဆာက္အဦးႏွင့္တကြ ေက်ာင္းသား တျပည္႔မ်ားကုိ ေက်ာင္းအုပ္ဆရာႀကီး ဖရန္စစ္လက္သုိ႔ လြဲအပ္ခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ေပါသည္ (၁၉၁၈) ခု ဇြန္လ (၉) ရက္ေန႔ သက္ေတာ္ (၅၈)တြင္ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ (က) The Voice , July, 1918, PP. 195-198
    (ခ) ေရြးလက္၀ဲအစု ဘုရင္ဂ်ီတပ္မွဴး ေနမ်ိဳးေရႊေတာင္ ေက်ာ္သူဘြဲ႕ခံ ဆရာ၀ဲ၊ ရဟန္းေတာ္ ဖါသာရ္ေပါလ္ အဌဳပၸတိၲ စာတမ္း၊ စာမ်က္ႏွာ-၁-၂၃
။ (က) The Voice , July, 1918, PP. 195-198
   (ခ) ေရြးလက္၀ဲအစု ဘုရင္ဂ်ီတပ္မွဴး ေနမ်ိဳး ေရႊေတာင္ ေက်ာ္သူဘြဲ႕ခံ ဆရာ၀ဲ၊ ရဟန္းေတာ္ ဖါသာရ္ေပါလ္ အဌဳပၸတိၲစာတမ္း၊ စာမ်က္ႏွာ-၁-၂၃
။ (က) The Voice , July, 1918, PP.195-198
   (ခ) ေရြးလက္၀ဲအစု ဘုရင္ဂ်ီတပ္မွဴး ေနမ်ိဳးေရႊေတာင္ ေက်ာ္သူဘြဲ႕ခံ ဆရာ၀ဲ၊ ရဟန္းေတာ္ ဖါသာရ္ေပါလ္ အဌဳပၸတိၲစာတမ္း၊ စာမ်က္ႏွာ-၁-၂၃

ဖါသာရ္ေတာမား (၁၈၆၁-၁၉၄၀)
(Fr.Thomas)
    ဖါသာရ္ေတာမားသည္ (၁၈၆၁)ခု ေမလ (၄)ရက္ေန႔တြင္ ခ်မ္းသာရြာ၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ ေခ်ာင္းဦး ေက်ာင္းထုိင္ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဖါသာရ္ေရမန္းဒက္ ပ်ံေတာ္မူၿပီးေနာက္ ေက်ာင္းထုိင္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးအသစ္ မခန္႔ထားမီ ဖါသာရ္ေတာမားက ေခ်ာင္းဦး ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ (၁၉၂၄)ခုမွ (၁၉၂၆)ခုအထိ ၾကည္႔ရူခဲ႔ရသည္။ နဘက္ရြာတြင္ ေနထုိင္စဥ္ တစ္ေန႔တြင္ ျမင္းေပၚကက်၍ ဒဏ္ရာျပင္းစြာ ရရွိခဲ႔သည္။ အူူုက်ေရာဂါေၾကာင့္ မေနာ္ယမံတြင္ ေနရသည္။ (၁၉၄၀)ျပည္႕ႏွစ္ မတ္လ(၂၃)ရက္ေန႔တြင္ မေနာ္ယမံ၌ ပ်ံေတာ္္မူသည္။

။ ခ်မ္းသာရြာ ဘုရားေက်ာင္း ရာျပည္႔ အထိမ္းအမွတ္ သမိုင္းစာေစာင္ (၁၈၉၄-၁၉၉၄) စာမ်က္ႏွာ-၃၉

ဆက္ရန္ -