Friday, September 27, 2013

မႏၱေလးကက္သလစ္သာသနာႏွင့္ ဘုရင္ဂ်ီရြာႀကီးမ်ား (အပိုင္း ၁၃)

Fr.Jean Biptiste Remandet (Paris Foreign Mission Society)

ဖါသာရ္ေရမန္းဒက္သည္ (၁၈၆၇)ခုႏွစ္ ႏုိ၀င္ဘာလ (၃)ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ (၁၈၉၃) တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ႔သည္။

    ဆရာေတာ္ႀကီးအုစ္၏ လမ္းညႊန္မွုအရ ဖါသာရ္ေရမန္းဒက္သည္ ဖါသာရ္ဟဲကုိ ကူညီရန္ ေရႊဘုိၿမိဳ႕သုိ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ႔သည္။ (၁၈၉၅)ခု တေန႔တြင္ ေရႊဘုိၿမိဳ႕ အေနာက္ဘက္ (၆)မုိင္ခန္႔ေ၀းေသာ ဦးသံခဲႏွင့္ ဦးသံေရာင္ ႏွစ္အိမ္ေထာင္သာ ရွိေသာ ေညာင္ခ်င္ပင္ရြာသုိ႔ ေရာက္ရွိလာၿပီး ဦးသံခဲ ဦးသံေရာင္တုိ႔ႏွင့္ တစတစ ရင္းႏွီးလာခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ ေရမန္းဒက္သည္ ေဆးပညာတတ္ကၽြမ္းသျဖင့္ ပတ္၀န္းက်င္ရွိ မက်န္းမာသူမ်ားအား ေဆးကုသေပးျခင္း ဆင္းရဲ ဒုကၡေရာက္သူမ်ားအား ခရစ္ယာန္ေမတၲာတရားအရ ကူညီ ေထာက္ပံ႔ေပးျခင္း တုိ႔ေၾကာင့္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးအား ပတ္၀န္းက်င္က ၾကည္ညို သဒၶါပြါးျပီး အားကုိးအားထား ျပဳလာၾကသည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ ေညာင္ခ်င္ပင္ရြာႏွင့္ တစ္မုိင္ (၃) ဖါလုံခန္႔ ေ၀းေသာ ပန္းရံရြာမႀကီးမွ ဦးက်ယ္ ေခါင္းေဆာင္၍ ဆင္းရဲသား (၁၆) အိမ္ေထာင္စုတုိ႔သည္ ေညာင္ခ်င္ပင္ရြာသုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႕ လာခဲ႔ၾကသည္။ ယခင္ အိမ္ေထာင္စုႏွစ္စုသာ ရွိေသာေညာင္ခ်င္ပင္ ရြာေလးသည္ ယၡဳ (၁၆)အိမ္ေထာင္ တုိးလာသျဖင့္ (၁၈)အိမ္ေထာင္ရွိေသာ ရြာတစ္ရြာ ျဖစ္လာသည္။ ပရံရြာႀကီးမွ ေျပာင္းေရႊ႕လာေရာက္ ေနထုိင္ၾကေသာေၾကာင့္ ပရံရြာသစ္ဟုလည္း ေခၚသည္။ ဖါသာရ္ေရမန္းဒက္သည္ ပရံရြာမႀကီးမွ ေျပာင္းေရြႊ႕လာေသာ အိမ္ေထာင္စုမ်ားကုိ ပ်ဴပ်ဴငွါငွါ လက္ခံ ႀကိဳဆုိသည္။ ဘုန္းေတာ္ႀကီးသည္ ယခင္ရွိႏွင့္ျပီး ဦးသံခဲႏွင့္ ဦးသံေရာင္ အိမ္ေထာင္စု (၂)စုအျပင္ ပရံရြာမႀကီးမွ ေျပာင္းေရႊ႕လာႀကေသာ အိမ္ေထာင္စုမ်ားအတြက္ ခရစ္ယန္ အယူ၀ါဒ သင္ၾကားေပးရန္ ဦးပုအား ဓမၼဆရာခန္႔သည္။ ဦးပုသည္ ရြာသားမ်ားအား ဘုရားစကား သင္ႀကားေပးသည္။ေရႊဘုိ ေက်ာင္းထုိင္နယ္အုပ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဖါသာရ္ဟဲသည္ ေညာင္ခ်င္ပင္ရြာမွ ဆင္းရဲသားမ်ားအား အုိးအိမ္ ထူေထာင္ေပးသည္။ အိမ္ေထာင္စု အလုိက္ လွည္း ႏြား လယ္ယာ ကုိင္းကၽြန္းမ်ား ၀ယ္ေပးသည္။ တိရစၦာန္ ေမြးျမဴေရးအတြက္ မတည္ေပးခဲ႔သည္။ (၁၈၉၆) ခု စက္တင္ဘာလ (၁၀)ရက္ ေန႔တြင္ ေညာင္ခ်င္ပင္ ရြာသူရြာသား (၃၉)ဦးအား မႏၲေလးမွ ဆရာေတာ္ ဘိေရွာ႔အုစ္ ကုိယ္တုိင္လာေရာက္၍ ပထမဆုံး ေဆးေၾကာျခင္း ေပးခဲ႔သည္။ထုိအခ်ိန္မွစ၍ ေညာင္ခ်င္ပင္ရြာကေလးသည္ ကက္သလစ္ ခရစ္ယာန္ရြာ ကေလးတစ္ရြာ ျဖစ္လာခဲ႔သည္။

ယခုအခါ ေညာင္ခ်င္ပင္ရြာဟု လူသိနည္းၿပီး ရြာေတာ္ရြာဟုသာ လူုသိမ်ားခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ ေရမန္းဒက္ တည္ေထာင္ခဲ႔ေသာ ေညာင္ခ်င္ပင္(ရြာေတာ္)ရြာကေလးသည္ ယၡဳအခါ ေရႊဘုိၿမိဳ႕နယ္တြင္ ကက္သလစ္ ဘာသာ၀င္ (၁၀၀၀)ေက်ာ္ရွိေသာ ရြာႀကီးတရြာ ျဖစ္ေနေပၿပီ။ ဖါသာရ္ေရမန္းဒက္သည္ (၁၈၉၅) မွ (၁၉၀၀) ျပည္႔ႏွစ္အထိ ေညာင္ခ်င္ပင္ ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ၾကည္႔ရူခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ေရမန္းဒက္သည္ ဖါသာရ္ဟဲ၏ လက္ေထာက္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးအျဖစ္ႏွင့္ ေရႊဘုိဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ၾကည္႔ရူရသည္႔ အျပင္ မုံလွရြာကုိလည္း ၾကည္႔ရူရသည္။

     ဖါသာရ္ ေရမန္းဒက္သည္ (၁၉၀၇)ခုတြင္ ေခ်ာင္းဦး ေက်ာင္းထုိင္ဘုန္းေတာ္ႀကီးအျဖစ္ ေရာက္ရွိလာသည္။ေခ်ာင္းဦးသုိ႔ ေရာက္ၿပီးေနာက္ ဦးစႏၵာက လွဴဒါန္းေငြျဖင္႕ ဘုန္းႀကီးေနေက်ာင္း ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။

သခ်ႋဳင္းေက်ာက္စာ ေက်ာင္းတကာ ဦးစႏၵာကူ
    စစ္ကုိင္းၿမိဳ႕ အပါ ေခ်ာင္းဦးရြာတြင္ ေက်ာင္းတကာ ဦးစႏၵာသည္ ဇာတိသန္႔စင္ ဖြားျမင္ငွါ ေနာက္ အခ်ိန္အရြယ္သုိ႔ ေရာက္လွ်င္ ရွာႀကံရေသာ ပစၥည္းရပ္မ်ားကုိ မိမိ၏ အစြမ္းသတိၲေၾကာင့္ မဟုတ္ ဘုရားသခင္ ေက်းဇူးေတာ္ ဂုဏ္လွဴ ခံစားရ၍ ရျငားေသာ ပစၥည္းမ်ားကုိ ဘုရားသခင္အား ေက်းဇူးဆပ္ျခင္း သဒၵါတရား ႏွလုံးထားၿပီးလွ်င္ ဘုရားသခင္၏ ကုိယ္စာလွယ္ေတာ္ ရဟန္းေတာ္ အဆက္ဆက္ မပ်က္ သီတင္းသုံးေတာ္မူရန္ တုိက္ေက်ာင္းကုိ ေဆာက္လုပ္ လွဴဒါန္းပူေဇာ္ၿပီးလွ်င္ ေက်ာင္းတကာ ဦးစႏၵာသည္ အသက္(၄၁)ႏွစ္ အစ၏ မရဏဇူ၀န္ ဆုံးသြန္ေလးပါး ျမတ္တရားတြင္ ဘုရားမိန္႔ သံဗ်ာဒိတ္ခံ၍ သကၠရာဇ္ (၁၂၇၀)ျပည္႔ ၀ါေခါင္လဆန္း လ၏ (၁၀)ရက္တြင္ ဘ၀တပါး လုိက္သြားရာ ႂကြင္းက်န္တုံေရွာင္း ရုပ္အေလာင္းကုိ ေက်ာင္းအမ မေရႊညႊန္႔က အမ်ိဳးထုံးတမ္း နည္းလမ္းအရ လွပေကာင္းမြန္စြာ ဖုံးလႊမ္းသၿဂႋဳလ္ ပါေၾကာင္း ၄င္း ေက်ာင္းတကာအတြက္ သားစဥ္ ေျမးဆက္မပ်က္ ေမတၲာပုိ႔ၾကပါ။

    ဖါသာရ္ ေရမန္းဒက္သည္ ေခ်ာင္းဦးသာသနာတြင္ ပါ၀င္ေသာ မုံရြာ ဘာသာ၀င္မ်ားကိုလည္း ၾကည္႔ရူရသည္။ ဖါသာရ္ေရမန္းဒက္သည္ မုံရြာၿမိဳ႕၌(အလ်ား ၇၀ေပ x အနံ ၂၈ေပ x အျမင့္ ၃၅ေပ ရွိေသာ ေဂါသစ္ပုံစံ စိန္ဂ်ိဳးဇက္ဘုရားေက်ာင္းကုိ ေခါင္းေလာင္စင္ပါ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ ျပတင္းေပါက္ (၁၈)ေပါက္ ပါ၀င္သည္။ ေလးေထာင္႔ပုံ ေခါင္းေလာင္းစင္မွာ ေပ(၉၀) ျမင့္သည္။ ဘုရားေက်ာင္း ကုန္က်ေငြကို ဗီဒဗလ်ဴဒီမွ မစၥတာ ဂ်ီေဂ်ဖရန္စစ္တုိ႕က ေပးလွဴသည္။

    ဘုန္းႀကီးေနရန္ (၂)ထပ္ေက်ာင္းကုိလည္း ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ ဘုန္းႀကီးေန ေက်ာင္းႏွင့္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္တြင္ (၃)ခန္းတြဲ ဇရပ္ႀကီး တစ္ေဆာင္ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ ဦးဘုိးခန္႔ဆုိသူကုိ ေက်ာင္းေစာင္႔အျဖစ္ ထားသည္။

    ဖါသာရ္ ဂ်ီးရုိး လက္ထက္တြင္ ေခ်ာင္းဦး၌ ဘာသာ၀င္ အိမ္ေျခ (၅၀)ခန္႔သာရွိ၍ ဖါသာရ္ ေရမန္းဒက္ လက္ထက္တြင္ အိမ္ေျခ (၉၀)ထိ တုိးတက္လာၿပီး ဘာသာ၀င္ ဦးေရ (၄၀၀)အထိ ရွိခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ေရမန္းဒက္သည္ ေခ်ာင္းဦး၌ အုတ္ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္း ေဆာက္လုပ္ရန္ စီစဥ္ေနစဥ္ ေမာ္လုိက္မွ အျပန္ ငွက္ဖ်ားမိ၍ (၁၉၂၄) ခု ႀသဂုတ္လ (၁၇)ရက္ေန႔တြင္ ေခ်ာင္းဦး၌ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ The list  of foreign Missionaries
။ ဦးဂ်ိဳးဇက္ (ရြာေတာ္)၏ မွတ္တမ္း။
။ The Voice 1.5.104
။ ဦးဘုိးသိန္း (မံုရြာ) ၏ေျပာျပခ်က္
။ The Voice ,Oct,1924,PP.234-235

ဖါသာရ္ဘူးလင္ဂ်ား (၁၈၆၃-၁၉၃၆)
Fr.X. Boulanger (Paris Foreign Mission Society)

           ဖါသာရ္ဘူးလင္ဂ်ာသည္ (၁၈၆၃)ခု ဇႏၷ၀ါရီလ (၃) ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ (၁၈၈၆)ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ႔သည္။

    (၁၈၈၈) ခုႏွစ္တြင္ မႏၲေလး တမိီးလ္သာသနာကုိ စတင္ တည္ေထာင္သည္၊ (၁၈၉၀) မွ(၁၈၉၃) ထိ ဖါသာရ္ရစ္ခ်က္က တမီးလ္ ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ၾကည္႔ရူခဲ႔သည္။ (၁၈၉၃)ခုႏွစ္တြင္ ဖါသာရ္ဘူးလင္ဂ်ား ျပန္ေရာက္ရွိလာၿပီး တမီးလ္လူမ်ိဳး ဘာသာ၀င္မ်ားအတြက္ စိန္ေဇးဗီးယား ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္းကုိ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ယင္း ဘုရားေက်ာင္းကုိ မႏၲေလးၿမိဳ႕ စိန္ပီတာ ကာသီဒရယ္ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္းမွ ပစၥည္းမ်ား ယူ၍ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ဘူးလင္ဂ်ားသည္ (၁၈၈၇)တြင္ စာသင္ေက်ာင္းေဆာက္၍ မူလတန္းေက်ာင္း စတင္ ဖြင့္သည္။ (၁၉၀၀) ျပည္႕ႏွစ္တြင္ အလယ္တန္းေက်ာင္း အျဖစ္သုိ႔ တိုးျမွင့္ ႏုိင္ခဲ႔သည္။ကက္သလစ္ တမီးလ္အဖြဲ႔ကုိလည္း ဖြဲ႔စည္းခဲ႔သည္။ (၁၈၉၅)တြင္ ေမာ္လျမိဳင္သုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႕ သြားသည္။ (၁၉၃၆) တြင္ ရန္ကုန္ ပဲခူးတြင္ အသတ္ခံရသည္။

။ The list of foreign Missionaries
။(က) Mandalay district Gazetteer ,Vol A.P.176
   (ခ) မစၥတာေလာ္ရီေပါလ္ (စိန္ေဇးဗီးယား) မႏၲေလး၏ မွတ္တမ္း

ဖါသာရ္ အယ္လ္လဖုန္း (၁၈၆၄-၁၉၄၅)
Fr. L.Lafon. (Paris Foreign Mission Society)

    ဖါသာရ္ လဖုန္းသည္ (၁၈၆၄)ခု ဂၽြန္လ (၉)ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ (၁၈၉၄)ခုတြင္ ပီနန္ၿမိဳ႕ရွိ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ႏုိင္ငံတကာ ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္းမွ ျမန္မာႏုိင္ငံ မႏၲေလးၿမိဳ႕သုိ႔ ေရာက္ရွိလာသည္။ ဆရာေတာ္ႀကီး စီမြန္ ၾကည္႔ရူခဲ႔ေသာ တရုတ္အမ်ိဳးသား ခရစ္ယာန္မ်ားကုိ ဖါသာရ္လဖုန္းက ဆက္လက္ ၾကည္႕ရူ ခဲ႔ရသည္။ မႏၲေလးၿမိဳ႔ တရုတ္တန္းရွိ ဖါသားလဖုန္းေက်ာင္းကုိ စိန္ဂ်ိဳးဇက္မိဘမဲ႔ေက်ာင္း အမည္ျဖင့္ (၁၈၉၅) ခု စက္တင္ဘာလ (၁၁)ရက္ေန႔တြင္ စတင္ ဖြင့္လွစ္ တည္ေထာင္ခဲ႔သည္။ ဤအခ်ိန္မွ (၁၉၀၂) ခု အထိ ေက်ာင္းအုပ္အျဖစ္ မစၥတာအိပ္ခ်္ရွက္ပဲလ္မင္က အုပ္ခ်ဳပ္ စီမံသည္။ ဖါသာရ္လဖုန္းသည္ ေက်ာင္း အေဆာက္အဦး ေဆာက္လုပ္ေရးအတြက္ ရံပုံေငြကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံ အႏွံ႔အျပားရွာ၍ (၁၉၀၄) ခုႏွစ္တြင္ (၂၀၀ ေပ x ၃၆ေပ)ရွိေသာ ေက်ာင္းကုိ ေဆာက္လုပ္ ႏုိင္ခဲ႔သည္။ ဤေက်ာင္းကုိ မစၥတာခ်ားလ္က (၁၉၀၂)ခုမွ (၁၉၃၆)ထိ ေက်ာင္းအုပ္အျဖစ္ အမွုထမ္းခဲ႔သည္။ ၄င္း၏ စီမံကြပ္ကဲမွု ေအာက္တြင္ ေက်ာင္းလုပ္ငန္း ေအာင္ျမင္မွု ရရွိကာ (၇)တန္း အစုိးရစစ္တြင္ ရာႏွဳန္းျပည္႔ ေအာင္ျမင္ခဲ႔သည္။

    ဖါသာရ္ လဖုန္းသည္ (၁၉၀၁)ခုမွ (၁၉၁၀) ခုအထိ ရြာေတာ္ ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ၾကည္႔ရူ ခဲ႔သည္။ (၁၉၁၃)ခုႏွစ္တြင္ စိန္ဂ်ိဳးဇက္ ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္းေဆာက္ရန္ စတင္ ပႏၷက္ခ်ခဲ႔သည္။ ပထမကမၻာစစ္ေၾကာင့္ ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား ရပ္သြားခဲ႔သည္။ (၁၉၂၄) ခုႏွစ္တြင္ ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ရာ (၁၉၃၃) ႀသဂုတ္လ (၁၃)ရက္ေန႔တြင္ အၿပီးသတ္သည္။ ဆရာေတာ္ႀကီး ဖါးလီးေယး ဘုရားေက်ာင္း ေကာင္းႀကီးေပးသည္။

    (၁၉၂၈) ခု ႀသဂုတ္လ (၅)ရက္ေန႔တြင္ ဖါသာရ္လဖုန္း တည္ေဆာက္ခဲ႔ေသာ ဘုန္းႀကီးေနေက်ာင္း စာသင္ေက်ာင္းနွင့္ ကေလးမ်ား ေဘာ္ဒါေဆာင္ကုိ မီးေလာင္ကၽြမ္း ခံရသည္။ ဖါသာရ္လဖုန္းသည္ မီးေလာင္ၿပီး ရက္(၂၀) အၾကာ (၁၉၂၈)ခု ႀသဂုတ္လ (၂၅)ရက္ေန႔တြင္ အာသံနယ္ ပရီဖက္အေပၚစံေတာ္လစ္ အယ္လ္မက္သုိင္းအက္စ္ထံ ဆေလးရွင္း ဂုိဏ္း၀င္မ်ားက ဤေက်ာင္းကုိ လြဲေျပာင္းတာ၀န္ယူရန္ စာေရးလုိက္သည္။ ဤအေတာအတြင္း ပ်က္စီး ဆုံးရွုံးသြားေသာ အေဆာက္အဦးမ်ား ျပန္လည္ထူေထာင္ရန္ ထီလက္မွတ္မ်ား ေရာင္းခ်ခဲ႔သည္ လုပ္ငန္း ေအာင္ျမင္သျဖင္႔ (၁၉၃၄)ခုတြင္ ဘုရားေက်ာင္း၏ ေျမာက္ဘက္၌ သံမဏိေဘာင္ခံ ကြန္ကရစ္အေဆာက္အဦး (၁၅၀ ေပ x ၄၇ေပ) ကုိ စတင္ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ သုိ႔ရာတြင္ (၁၉၃၄)ခု ေမလ (၅)ရက္ေန႔၌ ပုလိပ္မင္းႀကီး၏ အမိန္႔အရ ေလာင္းကစားမွု အားလုံးကုိ ရပ္ဆုိင္းလုိက္ေသာအခါ ဖါသာရ္လဖုန္း၏ လုပ္ငန္းမ်ား မ်ားစြာထိခုိက္ နစ္နာခဲ႔သည္။

    ဖါသာရ္လဖုန္းသည္ အသက္အရြယ္ ႀကီးရင္႔ၿပီ ျဖစ္၍ တျခားနည္းလမ္းမ်ား ရွာမရသျဖင့္ ဒုတိယအႀကိမ္ မသုိင္းအက္စ္ ထံစာေရး အေၾကာင္းၾကား ရျပန္သည္။ (၁၉၃၇) ခုႏွစ္တြင္ ဆေလးရွင္း အႀကီးအကဲ ဗီစကူေဒရီသည္ သာသနာလုပ္ငန္းႏွင့္ ထုိင္းႏုိင္ငံသုိ႔ ခရီးႂကြလာရင္း ျမန္မာႏုိင္ငံ မႏၲေလးၿမိဳ႔သုိ႔ ေရာက္လာခဲ႔သည္။ (၁၉၃၉) ခု ဇန္န၀ါရီလ (၂၈)ရက္ေန႔တြင္ ဆေလးရွင္းဂုိဏ္းမွ အႀကီးအကဲအျဖစ္ ဖါသာရ္အာလက္ဆီႏွင့္ ဖါသာရ္ေဘာဒင္း၊ ဖါသာရ္ဂ်က္ေကာမင္း၊ ကုိရင္ဂ်ိဳးဇက္၊ ကုိရင္ဒါလာဂ်ား၊ ကုိရင္ဘြန္ေဂ်ာႏိူးတို႔ ေရာက္လာႀကသည္။ ထုိအခ်ိန္က ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးမွာ အိမ္ခ်္ေကာ္နယ္လီရုိျဖစ္၍ ေက်ာင္းအိပ္ ေက်ာင္းစား (၃)ဦးႏွင့္ ေန႔ေက်ာင္းသား (၁၂)ဦးသာ ရွိေတာ႔သည္။သုိ႔ရာတြင္ ဆေလးရွင္းတုိ႔၏ ႀကိဳးပမ္းမွု႕ေၾကာင့္ ထင္ရွားေသာ ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္း ျဖစ္လာသည္။

    ဖါသာရ္လဖုန္းသည္ (၁၉၂၈) ခု မီးႀကီးေလာင္စဥ္က စစ္ကုိင္းၿမိဳ႕သုိ႔ သြားေရာက္၍ သာသနာလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ေနရာ မိတ္ေဆြမ်ားက သြားေရာက္ အေၾကာင္းၾကားရသည္။ ဖါသာရ္လဖုန္းသည္ အင္း၀ႏွင့္ အမရပူရၿမိဳ႔မ်ားတြင္ ေရွးကကဲ႔သုိ႔ ဘုရင္ဂ်ိီဘာသာ ထြန္းကားေအာင္ ေဆာင္ရြက္လုိသျဖင့္ အင္း၀ၿမိဳ႕တြင္ ဘုရင္ဂ်ီမ်ား ေနထုိင္ခဲ႔ဘူးေသာ ေနရာေဟာင္း အနီးတြင္ ေျမကြက္ငယ္ တစ္ခု၀ယ္ၿပီး စိန္ေလအုိဟူေသာ ရြာငယ္တစ္ရြာ စတင္ တည္ေထာင္ခဲ႔သည္။ သုိ႔ေသာ္လည္း ဘုန္းႀကီး၏ အသက္ႀကီး ရင္႔ျခင္း၊ အလုပ္မ်ားျခင္း၊ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ႀကီးႏွင့္ ႀကဳံေတြ႔ေနရျခင္း၊ စသည္႔ အခက္အခဲမ်ားေၾကာင့္ အက်ိဳး မသက္ေရာက္ခဲ႔ေပ။အမရပူရၿမိဳ႕တြင္ စိန္ပိီတာ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းအနီး၌ က်ယ္ျပန္႔ေသာ ေျမကြက္ကုိ ၀ယ္ယူၿပီး ျခံ၀င္းခတ္လ်က္ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းနွင့္ သာသနာရပ္ကြက္ တစ္ခု တည္ေထာင္ခဲ႔သည္။

    ဖါသာရ္လဖုန္းသည္ ဒုတိယ ကမၻာစစ္အတြင္း စိန္ဂၽြန္း အနာႀကီးေဆးရုံတြင္ သြားေရာက္ ခုိလွုံေနရသည္။ (၁၉၄၅) ခု ဇန္န၀ါရိီလ (၂၅) ရက္ သက္ေတာ္ (၈၁)ႏွစ္တြင္ ပ်ံေတာ္မူသည္။ စိန္ဂၽြန္း ရပ္ကြက္မွာပင္ သၿဂႋဲဳလ္သည္။ဖါသာရ္လဖုန္း၏ ေသတမ္းစာအရ (၁၈-၃-၄၆)ေန႔တြင္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး၏္ အရိုးစုကုိ လဖုန္း စိန္ဂ်ိဳးဇက္ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္း ဘုရားစင္၏ ေအာက္ခန္းတြင္ ဂူသြင္း ထားသည္။


ဖါသာရ္၀င္းဂဲ(ဖါသာရ္ေ၀ဟင္းဂါး)(၁၈၆၄-၁၉၀၃)
Fr. J. Wehinger.(Paris Foreign Mission Society)

    ဖါသာရ္၀င္းဂဲသည္ (၁၈၆၄)ခု ႏုိ၀င္ဘာလ (၂၈)ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ (၁၈၈၉)တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ႔သည္။

    ဆရာေတာ္ႀကီးသည္ ဖါသာရ္၀င္းဂဲအား ပုလိပ္ႏွင့္ တစ္မုိင္ခန္႔ေ၀းေသာ ခ်မ္းသာကုန္းတြင္ ဖါသာရ္ေတာ္ ဘိယ ေဟာေျပာစည္းရုံး၍ ဘာသာ၀င္လာႀကသူ မိသားစုမ်ားအား အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ႏွင့္ ဘုရားေက်ာင္းေဆာက္ေပးရန္ ေစလႊတ္ခဲ႔သည္။ ခ်မ္းသာကုန္း ဘာသာ၀င္မ်ားသည္ မိမိတုိ႔ လက္ဦးဆရာျဖစ္ေသာ ဖါသာရ္ေတာ္ဘိယကုိ ၾကည္ညုိၾကသည္႔ အတြက္ ေနာက္ေရာက္လာေသာႏုိ င္ငံျခားသား ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဖါသာရ္၀င္းဂဲကုိ မလုိလား၍ ကိစၥတုံးစီရင္ၾကရန္ ႀကံစည္ၾကသည္။ တစ္ည၌ လူဆုိးမ်ား ရုတ္တရက္၀င္ေရာက္လာၿပီး ႏုိင္ငံျခားသား မ်က္ႏွာျဖဴ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဖါသာရ္၀င္းဂဲအထင္ႏွင့္ ဖါသာရ္ေတာ္ဘိယႏွင့္ ေက်ာင္းသားေလး ပီတာကုိ ဓားႏွင့္ ခုတ္ပုိင္းၾကသည္။ ေသၿပီဟုထင္၍ ခ်က္ခ်င္း ထြက္ေျပးၾကသည္။ လူဆုိးမ်ားကုိ ဖမ္းမိခဲ႔ျခင္း မရွိေပ။ ဖါသာရ္၀င္းဂဲမွာ ဓားခုတ္ျခင္းမွ လြတ္ကင္းခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ ေတာ္ဘိယရရွိခဲ႔ေသာ ဒဏ္ရာမ်ားလည္း ကုသ ေပ်ာက္ကင္းခ႔ဲသည္။

    ဖါသာရ္၀င္းဂဲသည္ (၁၈၉၆) ခုႏွစ္တြင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ မေနာ္ယမံဥယ်ာဥ္တြင္ အနာႀကီးေရာဂါ ကုေဆးရုံဖြင္႔ရန္ အတြက္ သူနာျပဳ ဆရာမမ်ားရရွိရန္ႏွင့္ အေဆာက္အဦးမ်ား ေဆာက္လုပ္ရန္အတြက္ ဥေရာပ တုိင္းျပည္မ်ားသုိ႔ သြားေရာက္ခ႔ဲသည္။ အနာႀကီးေရာဂါသည္မ်ား ျပဳစုကုသေပးရန္ မာရိယား၏ ဖရန္စစၥကင္ သီလရွင္အသင္းက တာ၀န္ယူရန္ လက္ခံလုိက္သည္။ (၁၈၉၈)ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလ (၁၉) ရက္ေန႔တြင္ ဖရန္စစၥကင္သီလရွင္မ်ား မႏၲေလးသုိ႔ ေရာက္ရွိလာႀကသည္။ ဖါသာရ္၀င္းဂဲသည္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ မေနာ္ယမံတြင္ ကုဌႏူဳနာလူနာေဆာင္ (၇) ေဆာင္ႏွင့္ ဘုရားေက်ာင္း အပါအ၀င္ သိီလရွင္မ်ား၏ ကြန္ဗင့္ေက်ာင္း ပင္မေဆာင္ႀကီးကုိ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ အနာႀကီးေရာဂါသည္ လူနာေဆာင္ (၇)ေဆာင္ကုိ (၁၉၀၁) ခု ႏုိ၀င္ဘာလ (၂၈)ရက္ေန႔တြင္ အိႏိၵယဘုရင္ခံခ်ဳပ္ႏွင့္ ဒုတိယဘုရင္ခံတုိ႔က ဖြင္႔လွစ္ေပးခဲ႔သည္။ ဘုရားေက်ာင္း အပါအ၀င္ သိီလရွင္မ်ား၏ ကြန္႔ဗင့္ေက်ာင္း ပင္မေဆာင္ႀကီးကုိ (၁၉၀၂) ခုႏွစ္ မတ္လ (၅)ရက္ေန႔တြင္ ဆရာေတာ္ ကာဒုိးက ေကာင္းႀကီးေပးၿပီး မတ္လ (၂၂)ရက္ေန႔တြင္ ဒုတိယ ဘုရင္ခံက ဖြင့္လွစ္ေပးခဲ႔သည္။ရာႏွင့္ခ်ိီေသာ ေရာဂါသည္မ်ားအား ေက်ာင္းပတ္၀န္းက်င္တြင္ ေနထုိင္ေစ၍ လယ္ယာလုပ္ငန္းမ်ား၊ လက္သမား လုပ္ငန္းမ်ား ယကၠန္းလုပ္ငန္းမ်ား၊ အပ္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကုိင္ေစသည္။ ကေလးမ်ားအတြက္ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား ဖြင့္ေပးခဲ႔သည္။ ေနာင္တြင္ ေရာဂါသည္ (၂၅၀)ကုိ အႀကီးအကဲတစ္ဦး၊ဆရာ၀န္တစ္ဦး၊ သီလရွင္ (၂၂)ပါးက ႀကီးႀကပ္အုပ္ခ်ဳပ္ ကုသေပးသည္။ စာသင္ေက်ာင္းတြင္လည္း ေက်ာင္းသား (၉၃)ေယာက္အထိ ရွိလာခဲ႔သည္။ဖါသာရ္၀င္းဂဲသည္ (၁၉၀၃)ခု စက္တင္ဘာလ (၆)ရက္ေန႔တြင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ မေနာ္ယမံတြင္ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ The list of foreign Missionaries
။ The Voice,1925,Oct,P.241

ဆက္ရန္ - 
မႏၱေလးကက္သလစ္သာသနာႏွင့္ ဘုရင္ဂ်ီရြာႀကီးမ်ား (အပိုင္း ၁၄)