Monday, September 23, 2013

မႏၱေလးကက္သလစ္သာသနာႏွင့္ ဘုရင္ဂ်ီရြာႀကီးမ်ား (အပိုင္း ၁၂)

 ဖါသာရ္ ေပေလတီးယား (၁၈၈၆၅-၁၉၃၀)
Fr.Pelietier (Paris Foreign Mission Society)


        ဖါသာရ္ ေပေလတီးယားသည္ (၁၈၆၅) ခု မတ္လ (၃၁)ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ (၁၈၉၁)ခုတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ ပေလတီးယားသည္ ေက်ာက္ဆည္ခရုိင္ရွိ ကက္သလစ္ ဘာသာ၀င္ရြာမ်ား တည္ေထာင္ခဲ႔သည္။ (၁၉၀၃)ခုႏွစ္တြင္ ေဇာ္ဂ်ီရြာ တည္ေထာင္ခဲ႔သည္။

    ခ်မ္းသာကုန္းရြာသည္ ေက်ာက္ဆည္ခရုိင္ရွိ ကက္သလစ္ ဘာသာ၀င္ရြာမ်ား၏ ဗဟုိရ္ဌာနျဖစ္သည္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးသည္ ခ်မ္းသာကုန္းမွေန၍ ကက္သလစ္ရြာမ်ား ျဖစ္ေသာ ေျမာက္ကုိင္း၊ ကင္းလတ္ ေက်ာက္ဆည္၊ ေဇာ္ဂ်ီ၊ မက်ီးေတာ၊ ဆင္ျဖဴရြာမ်ားသို႔ သြားေရာက္ ၾကည္႔ရူရသည္။ ခ်မ္းသာကုန္းရြာရွိ လုဒ္မယ္ေတာ္ဂူလုိင္ကုိ ဖါသာရ္ ေပေလးတီးယား တည္ေဆာက္ခဲ႔သည္။

    ဖါသာရ္ ေပေလတီးယားသည္ (၁၉၂၀)ခုတြင္ ခ်မ္းသာရြာ ေက်ာင္းထုိင္ဘုန္းေတာ္ႀကီး အျဖစ္ စတင္ အမွုထမ္းခဲ႔သည္။ (၁၉၂၁)ခုတြင္ ခ်မ္းသာရြာ မယ္ေတာ္ဂူလုိင္ ေဆာက္ၿပီး (၁၉၂၃)ခု ေမလ (၁၆)ရက္ေန႔တြင္ ဖါသာရ္ဟဲ ေကာင္းႀကီးေပးသည္။ (၁၉၂၈)ခုႏွစ္တြင္ ဖါသာရ္ေပေလတီးယားသည္ ဦးသက္ႏွံ ေဒၚေငြပြင့္တုိ႔ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔ေသာ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းမွာ က်ဥ္းေနသျဖင့္ (၄)ခန္း တုိးခ်ဲ႕ၿပီး ခရစၥတူးပုံ အတုိင္း ေဆာက္လုပ္သည္။ ဘုရားေက်ာင္း အလ်ား (၄၈)ေပ အက်ယ္ကုိေပ (၄၀)ႏွင့္ အလ်ား (၂၄)ေပ၊ အနံ (၁၈)ေပစီရွိေသာ လက္ႏွစ္ဘက္ တုိးခ်ဲ႕ခဲ႔သည္။ လက္တဘက္လွ်င္ အက်ယ္ (၅)ေပ (၆)လကၼ အျမင့္(၈) ေပစီရွိေသာ လူ၀င္တံခါးမႀကီး တစ္ေပါက္စီ ရွိသည္။ ဘုရားေက်ာင္းတစ္ခုလုံး (၈) လကၼ ပတ္လည္ရွိေသာ အီတလီ ေက်ာက္ျပားမ်ားျဖင့္ ခင္းထားသည္။ ဘုရားစင္ခန္းႏွင့္ ဘုရားေက်ာင္း အလယ္ အလယ္လမ္းကုိ အီတလီပန္းဒီဇု္ိင္း ေက်ာက္ျပားမ်ား ခင္းထားသည္။ (၁၉၂၈) ခု ႏုိ၀င္ဘာလ (၂၁)
ရက္ေန႔တြင္ သာဓုေခၚ ေကာင္းႀကီးေပးသည္။ ဖါသာရ္ေပေလတီးယား ခ်မ္းသာရြာ အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္ ဘာသာေရးကို စည္းကမ္းတက် ႀကပ္ႀကပ္တည္းတည္း တည္ေဆာင္ရြက္ခဲ႔သည္။ အပတ္စဥ္ တနဂၤေႏြေန႔ႏွင့္ ၀တၲရားပြဲႀကီးမ်ား၌ ကုိယ္႔အိမ္ ကုိယ္မေစာင့္ရဘဲ (၁၀)အိမ္မွာ တစ္ေယာက္တည္း အလွည္႕က် ေစာင္႔ေစသည္။ အိပ္ရာမွ မထႏုိင္ေအာင္ မက်န္းမာသူရွိခဲ႔ေသာ္ ေစာင့္ေရွာက္ရန္ တစ္ေယာက္သာ ေနခြင့္ရသည္။ က်န္သူ အားလုံး ဘုရားေက်ာင္းတက္ၾကရသည္။ ဘုန္းေတာ္ႀကီး မစၦား ပူေဇာ္ေနစဥ္ မည္သူမည္၀ါ မစၦားပူေဇာ္ျခင္း၌ ပါ၀င္သည္ မပါ၀င္သည္ကုိ သိရွိရန္ ဆရာႀကီး ဦးဘုိသန္းက စာရင္းေကာက္သည္။ မစၦားမတက္သူမ်ားကုိ ေခၚစစ္ၿပီး ထုိက္သင္႕သလုိ ဒဏ္ေပးသည္။ ဘာသာကြဲမ်ား က်င္းပေသာ အလွဴပြဲ ရုပ္ေသးပြဲ၊ အျငိမ္႔ပြဲမွ စ၍ ၾကည္႔ခ်င္ပြဲသဘင္မ်ား ၾကည္႔ရူျခင္း ပါ၀င္ျခင္းကုိလည္း တားျဖစ္သည္။ ညပြဲမ်ား တိတ္တဆိတ္ သြားေရာက္ၾကည္႔ရူသူတုိ႔ကုိ တိတ္တဆိတ္ အေစာင့္ခိုင္း၍ ေတြ႔ရွိသူမ်ားကုိ ပါစကားပြဲ၊ အာပတ္ေျဖျခင္း ကုိယ္ေတာ္ျမတ္ပင္႔ယူျခင္း မျပဳရ၊ ႏုိ၀င္ဘာလ(၂)ရက္ေန႔တြင္လည္း သခ်ႋဳင္းထဲ မီးမထြန္းရဟု ထားျမစ္သည္။ ေက်ာင္းသားအရြယ္ လူငယ္မ်ားပြဲထဲတြင္ ေတြ႔ရွိခဲ႔ေသာ္ တနဂၤေႏြေန႔ မစၦားပူေဇာ္ခ်ိန္တြင္ ဘုရားေက်ာင္း အလယ္လမ္းမ၌ ဖေယာင္းတုိင္ကုိင္ၿပီး မစၦားအစ အဆုံး ဒူးေထာက္၍ ဒဏ္ခံရသည္။ လက္ထပ္ မဂၤလာပြဲ မယ္ေတာ္ေက်ာင္းပြဲတုိ႕၌ ေသရည္ ေသရက္ ေသာက္သူမ်ား လမ္း၌ ရမ္းကားေစာ္ကားသူမ်ားကုိ ေခၚယူ စစ္ေဆးၿပီး ဒဏ္ေပးသည္။ ဖါသာရ္ ေပေလတီးယား လက္ထက္ ခ်မ္းသာရြာသည္ အေတာ္ ျငိမ္၀ပ္ပိျပား၍ ဘာသာတရားကုိ အလြန္ ေလးစားၾကသည္။ မစၦားပူေဇာ္ခ်ိန္ ႀသ၀ါဒေပးခ်ိန္မ်ားတြင္ ဘုရားေက်ာင္းျပင္ပသုိ႔ ထြက္ျခင္း စကားေျပာျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း မရွိရ၊ မစၦားကုိ အစ အဆုံးတုိင္ ပါ၀င္ ပူေဇာ္ႀကသည္၊ (၁၉၂၅) ခုတြင္ ခ်မ္းသာရြာ၌ လူ(၆၀၀) ရွိေၾကာင္း ဟာဗီ၏ မွတ္တမ္းအရ သိရသည္။

    ဖါသာရ္ ေပေလတီးယားလက္ထက္တြင္ ဆရာဦးဘုိးဆုိင္၏ ေနရာတြင္ ဆရာႀကီးဦးဘုိးသိန္းက လက္ေထာက္ ဆရာအျဖစ္ ၀င္ေရာက္ သင္ႀကားခဲ႔သည္။ (၁၉၂၁)ခုႏွစ္တြင္ မူလတန္းေက်ာင္းမွ အလယ္တန္းေက်ာင္းသုိ႔ တုိးျမွင့္ေပး၍ ဆရာႀကီး ဦးဘုိးသိန္းသည္ မူလတန္းေက်ာင္းအုပ္မွ အလယ္တန္း ေက်ာင္းအုပ္အျဖစ္ တုိးျမွင့္ျခင္း ခံရသည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ ပညာသင္ၾကားၾကေသာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား ဦးေရ မ်ားျပားလာ၍ ေယာက္်ားေလးေက်ာင္းႏွင့္ မိန္းကေလးေက်ာင္းဟူ၍ ခြဲျခား သင္ခဲ႔သည္။ ဆရာႀကီး ဦးဂ်ိဳသည္ (၁၉၂၅)ခုတြင္ အလယ္တန္း ဆရာအျဖစ္ စာေမးပြဲ ေအာင္ျမင္ခဲ႔ၿပီး ခ်မ္းသာရြာ အာရ္စီအမ္း ေယာက္်ားေလး အလယ္တန္းေက်ာင္းတြင္ အလယ္တန္းဆရာအျဖစ္ ၀င္ေရာက္ လုပ္ကုိင္သည္။ ဖါသာရ္ ေပေလတီးယားသည္ ခ်မ္းသာရြာ၌ (၁၉၂၀) မွ (၁၉၃၀) အထိ (၁၀)ႏွစ္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ႔ၿပီး (၁၉၃၀) ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ (၁၈) ရက္ေန႔တြင္ ေမၿမိဳ႕၌ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ The list of foreign Missionaries
။ The Voice, 1924,Feb,PP-34-35
။ The Voice, 1920,July,PP-169-170
။ The Voice, XIII,Nov,1928-11,249
။ ခ်မ္းသာရြာ ဘုရားေက်ာင္း၊ ရာျပည္႔အထိမ္းအမွတ္ စာေစာင္ (၁၈၉၄-၁၉၉၄) စာမ်က္ႏွာ၂၆-၂၇


ဖါသာရ္ ဂရန္းနီး အဲလ္(၁၈၆၉-၁၉၁၉)
(Fr.Egene-Antonie Granie) (Paris Foreign Mission Society)

    ဖါသာရ္ ဂရန္းနီးအဲလ္သည္ (၁၈၆၉)ခု၊ ေအာက္တုိဘာလ (၂၄) ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ (၁၈၉၂)ခုတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာသည္။ ခ်မ္းသာကုန္း ေျမာက္ကုိင္း ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ၾကည္႔ရူခဲ႔ျပီးေနာက္ (၁၉၁၁) ခု မတ္လမွ
(၁၉၁၉) ခု မတ္လထိ ရြာေတာ္ ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ၾကည္႔ခဲ႔သည္။

    (၁၉၁၉) ခုတြင္ ခ်မ္းသာရြာသုိ႔ ေရာက္ရွိလာသည္။ မၾကာမီ ဘုန္းေတာ္ႀကီးသည္ မုိးလင္း ေခါင္းေလာင္းကုိ ကုိယ္တုိင္သြား၍ ထုိးရာ ေခါင္းေလာင္းႀကိဳးႏွင့္ ညိပါၿပီး ေအာက္သုိ႔က်ရာ ေျခသလုံး ညုိသက်ည္းရုိး က်ိဳးသျဖင့္ အျပင္းအထန္ ခံစားရသည္။ ျမန္မာသမားေတာ္ႀကီး ျဖစ္ေသာ ဆရာဖန္ႏွင့္ ကုသည္။ ႏွစ္လေက်ာ္မွ် လူႀကီးမ်ား ညအခါ အလွည္႔က် ေစာင္႔အိပ္ ကုသပါေသာ္လည္း ယင္း ဒဏ္ရာနွင့္ပင္ (၁၉၁၉) ခု ေမလ(၅)ရက္ေန႔၌ ပ်ံေတာ္မူသည္။ ပ်ံေတာ္မူခ်ိန္တြင္ သက္ေတာ္ (၅၀) ရွိၿပီျဖစ္သည္။

။ The list of foreign Missionaries
။ Baptismrecord, ywadaw
။ ခ်မ္းသာရြာ ဘုရားေက်ာင္း ရာျပည္႔ အထိမ္းအမွတ္ စာေစာင္ (၁၈၉၄-၁၉၉၄) စာမ်က္ႏွာ ၂၆

ဖါသာရ္ ကီြးရုိး (၁၈၆၉-၁၉၂၄)
Fr.J.Couilland (Paris Foreign Mission Society)

     ဖါသာရ္ကြီးရုိးသည္ (၁၈၆၉) ခု ေမလ (၄)ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ (၁၈၉၄) ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ႔သည္။

    ဖါသာရ္ ကြီးရုိးသည္ (၁၉၀၁)ခုတြင္ နဘက္ရြာသုိ႔ ေရာက္ရွိလာသည္။ ဖါသာရ္ကြီးရုိး ေရာက္ရွိလာေသာအခါ ေက်ာင္း၀င္းအတြင္းရွိ သခ်ႋဳင္းသည္ လူျပည္႔လ်က္ရွိသျဖင့္ နဘက္ရြာ၏ အေနာက္ဘက္ တေခၚေလာက္တြင္ မန္က်ည္းပင္ ေခၚ ဦးဘုိးဦး၏ ယာခင္းတြင္ သခ်ႋဳင္းသစ္တခုကုိ ယာခင္း ရွင္ဦးဘုိးဦးက တကာခံၿပီး ဘုန္းေတာ္ႀကီးႏွင့္ သေဘာတူ ျပဳျပင္ခဲ႔သည္။ သခ်ႋဳင္း (၂)ခုျဖစ္ေန၍ ႏုိ၀င္ဘာလ မီးထြန္းပြဲတြင္ နံနက္ပုိင္း အေရွ႕သခ်ႋဳင္း ညေနပုိ္င္း အေနာက္သခ်ႋဳင္းကုိ မီးထြန္းၾကရသည္။ ဖါသာရ္ ကြီးရုိး နဘက္မွာ သီတင္းသုံးေနစဥ္ ကုိးေက်ာင္းတကာ ဦးျမတ္ေက်ာ္ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔ေသာ ဘုရားေက်ာင္းသည္ ေဟာင္းႏြမ္း၍ တခ်ိဳ႕ေနရာတြင္ ပ်က္စီးေနေသာေၾကာင့္ (၁၉၀၆)ခုႏွစ္တြင္ အုတ္ျမစ္ခ်ၿပီး အရပ္ရပ္မွ အလွဴခံရရွိေသာ ေငြေၾကးျဖင့္ ဘုရားေက်ာင္း ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ကြီးရုိးမွာ ဘုရားေက်ာင္းအၿပီး မသတ္မီ မက်န္းမာျဖစ္၍ ျပင္သစ္ျပည္သုိ႔ ျပန္ႂကြသြားသည္။

    ဖါသာရ္ကြီးရုိးသည္ (၁၉၁၁) ခုႏွစ္ေလာက္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ျပန္ႂကြလာၿပီး၊ မႏၲေလး ဖါသာရ္ လဖုန္းေက်ာင္းတြင္ တႏွစ္ ကူညီ၍ ပညာသင္ၾကား ေပးရသည္။ (၁၉၁၃)ခုႏွစ္ ကုန္ေလာက္မွာ ဆရာေတာ္၏ အမိန္႔အရ မုံလွရြာ ေက်ာင္းထုိင္ဘုန္းေတာ္ႀကီး အျဖစ္ တာ၀န္ယူရသည္။ မုံလွရြာေရာက္ေသာအခါ ဘာသာ၀င္မ်ား၏ ဘာသာေရး၊ လူမွုေရး၊ စီးပြားေရးတုိ႔ကုိ ျမွင့္တင္ေပးခဲ႔သည္။ ကေလးသူငယ္မ်ားအတြက္ အလယ္တန္းေက်ာင္း ဖြင့္လွစ္ေပးခဲ႔သည္။ စီးပြားေရးအတြက္ သမ၀ါယမ ေငြစုေငြေခ်းအသင္းကုိ စနစ္တက် ဖြဲ႕စည္းေပးရာ ေအာင္ျမင္သည္။ ေသရည္ေသရက္ကုိ အထူး ပိတ္ပင္ တားျမစ္သည္။ စုိက္ပ်ိဳးေရးကုိ အားေပးသည္ စံျပအေနျဖင့္ မိမိကုိယ္တုိင္ ျခံစုိက္ပ်ိဳးသည္။ ျခံထြက္သီးႏွံတုိ႔ုကုိ ေရႊဘုိခရုိင္ ေအာင္ပြဲ သြင္းရာ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ပထမဆု ရရွိခဲ႔သည္။ ကေလးမ်ားကုိ ဘုရားစကား သင္ၾကားရာတြင္ ကုိယ္ဘိရင္ဘိ မေနမနား ႀကိဳးစား အားထုတ္ၿပီး သင္ၾကားပုိ႔ခ်ခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ကြီးရုိးသည္ ေရဦးၿမိဳ႕အနီး ေညာင္ကိုးပင္ေခၚ ကက္သလစ္ ခရစ္ယာန္ရြာငယ္ တစ္ရြာ တည္ေထာင္ခဲ႔သည္။

    ဖါသာရ္ကြီးရုိးသည္ မုံလွရြာ သခ်ႋဳင္းကုိ ကာရံ ျပဳျပင္ခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ကြီးရုိးသည္ မႏၲေလးသုိ႔ ၀တ္ေစာင္႔သြားရင္း (၁၉၂၄) ခု မတ္လ (၅)ရက္ေန႔တြင္ မႏၲေလး မေနာ္ရမံ၌ ဆင္ဂူလယ္ျပတ္ေရာဂါျဖင့္ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ The list of foreign Missionaries
။ ဦးခ်ိဳ၊ ဆရာ (နဘက္)၏ မွတ္တမ္း
။ ဦးျမေမာင္၊ ဆရာ (မုံလွ)မွတ္တမ္း
။ The list of  foreign Missionaries
။ ခင္ေထြးရီ၊ ခရစ္ယာန္သမုိင္း၊ စာမ်က္ႏွာ ၃၂-၃၃

ဖါသာရ္ရူးပင္း (၁၈၆၆-၁၉၃၆)
Fr.J.Rupin (Paris Foreign Mission Society)

    ဖါသာရ္ရူပင္းသည္ (၁၈၆၆)ခု ေအာက္တုိဘာလ (၁၂)ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ (၁၈၉၂) ခု ေအာက္တုိဘာလ (၂၇)ရက္ေန႔တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ႔သည္။

    ဖါသာရ္ရူပင္းသည္ ပ်ဥ္းမနားတြင္ ဖြင့္လွစ္ေသာ ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္းတြင္ ေက်ာင္းအုပ္အျဖစ္ႏွင့္ (၁၉၀၄)ခုႏွစ္ အထိ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ခဲ႔သည္ (၁၉၁၂) ခုႏွစ္တြင္ နဘက္ရြာ၌ ဖြင့္လွစ္ခဲ႔ေသာ ရဟန္းျဖစ္သင္ေက်ာင္းတြင္ ေက်ာင္းအုပ္အျဖစ္ (၁၉၁၄)ခုႏွစ္ အထိ တာ၀န္ယူခဲ႔သည္။

    နဘက္ ဘာသာ၀င္မ်ားကုိိလည္း ၾကည္႔ရူခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ကြီးရုိး အျပီးမသတ္ခဲ႔ေသာ ေခါင္းေလာင္းစင္ အေပၚပုိင္းကုိ ဖါသာရ္ရူးပင္း ဦးဘုိးဦးႏွင့္ ဘာသာ၀င္မ်ားက ဦးေဆာင္ ေဆာက္လုပ္ ၿပီးစီးသျဖင့္ (၁၉၁၃)ခုႏွစ္တြင္ သာဓုေခၚပြဲ က်င္းပသည္။ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီး၏ ေခါင္းေလာင္းစင္မွာ အခၽြန္မဟုတ္ အထက္ပုိင္းတြင္ စိန္ေတာင္မ်ားျဖင့္ ခရစၥတူးတုိင္ တပ္ဆင္ထားသည္။

    (၁၉၁၈)ခုတြင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ သံ၀င္းရပ္ စိန္မုိင္ကယ္ ေက်ာင္းထုိင္ဘုန္းေတာ္ႀကီးအျဖစ္ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္စဥ္ ဘုရားေက်ာင္းပတ္လည္ ေက်ာက္ခင္း ခဲ႔သည္။ ျပင္သစ္ျပည္မွ ေခါင္းေလာင္း (၃)လုံး မွာယူ တပ္ဆင္ခဲ႔သည္။ ဘုရားေက်ာင္းအတြင္း ခုံတန္းရွည္မ်ား ျပဳလုပ္ခဲ႔သည္။ ဘုန္းႀကီးေနေက်ာင္း ေဆာက္လုပ္ခဲ႔သည္။ ဘုရားေက်ာင္းအတြင္း ထားရွိရန္ ဆင္းတုေတာ္မ်ားကုိ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံမွ မွာယူ ခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ရူပင္းသည္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ သံ၀င္းရပ္ စိန္မုိင္ကယ္ ေက်ာင္းထုိ္င္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးအျဖစ္ အမွုထမ္းရင္း (၁၉၃၆) ခု ဇန္န၀ါရီလ (၂) ရက္ေန႔တြင္ ပ်ံေတာ္မူသည္။

    နဘက္ဘုရားေက်ာင္း ေခါင္းေလာင္းစင္ကုိ ဦးဘုိးဦးဆုိသူက လွဴဒါန္းခဲ႔သည္။ ၄င္းသခ်ႋဳင္းစာကုိ နဘက္ရြာတြင္ ေတြ႔ႏုိင္ပါသည္။

နဘက္ၿမိဳ႔ ဘုရင္ဂ်ိီ ေခါင္းေလာင္းစင္ တကာဦးဘုိးဦး၏ကူ
    သကၠရာဇ္ (၁၂၀၄)ခု ေတာ္သလင္းလၦန္း (၁၃)ရက္တြင္ ေမြးဖြား သန္႔စင္ေသာ ေခါင္းေလာင္းစင္တကာ ဦးဘုိးဦးသည္ငယ္စဥ္ကာလ အရြယ္ေရာက္ျငား ထူးျခား ဂုဏ္သိန္ မညီေျႏၵ အေထြေထြတုိ႔ျဖင့္ ေလာကဟိတ ဓမၼဟိတ ႏွစ္၀ စီးပြါးရျငား အလုိ႔ငွါဘုရားျမတ္ ထံေတာ္ပါးတြင္ ဆုမဂၤလာ ေတာင္းခံရာ ထုိသူ၏ ေတာင္းဆုကုိ ဘုရားျမတ္ ႏွစ္သက္၍ ေပးသနားေတာ္မူေသာ ပစၥည္း အရပ္ရပ္တုိ႔ျဖင့္ ျမတ္အရွင္ကိန္း၀ပ္ စံပါယ္ေတာ္မူရန္ ဘုရားစင္ႏွင့္ ေခါင္းေလာင္းေတာ္ႀကီး အံ႔မျငီး ေစတနာတုိ႔ျဖင့္ ထူးလီေသာ ကုသုိလ္ျမတ္ကုိ ရလုိ၍ နဘက္ၿမိဳ႕ ဘုရင္ဂ်ိီေက်ာင္းေတာ္တြင္ ကုသုိလ္ျပဳၿပီးသည္႔ ေနာက္ ရ၃-ႏွစ္အရြယ္သုိ႔ ေရာက္ေသာအခါ မရဏ ဓူ၀ံဆုံးစြန္ တရားျမတ္ေလးပါးတြင္ ဘုရားမိန္႔ သံဦး ထိပ္ရြက္ ဆင္ပန္၍ ၁၂၇၇ ခုႏွစ္ တန္ခူးလၦန္း (၂)ရက္ အဂၤါေန႔တြင္ ခရစ္စတူးသခင္ ေခၚေတာ္မူရာ လုိက္ပါသြားရပါသည္။ ေခါင္းေလာင္း အမ-မမယ္ရုံက အမ်ိဳးဘာသာတူတုိ႔ ထုံးစံရွိရာ ၄င္းလၦန္း(၅) ရက္ ေသာႀကာေန႔ နံနက္တြင္ တရားေတာ္ျမတ္ႏွင့္ စုံလင္စြာကူသြင္း သျဂႋဳလ္ပါသည္။
        ဘာသာတူတုိ႔က ေခါင္းေလာင္းစင္တကာ ဦးဘုိးဦး၏ ကူသၿဂႋဳင္းကုိ ျမင္လ်င္(  ) အုိသခင္ ဤသူအား ထာ၀ရျငိမ္သက္ျခင္းကုိ ေပးသနားေတာ္မူပါ မျငိမ္း မေသႏိုင္ေသာ အလင္းကုိ ျမင္ပါေလေစဆုိ၍ ေမတၲာပုိ႔ေတာ္မူၾကပါ။

၁။ The list of  foreign Missionaries
၂။ ရဟန္းျဖစ္သင္ စိန္ရတုမဂၢဇင္း
၃။ ဦးခ်ိဳ၊ ဆရာ(နဘက္)၏ မွတ္တမ္း
၄။ ဦးခင္ေမာင္ဆင္႔ (သံ၀င္း)၏ မွတ္တမ္း
၅။ ခင္ေထြးရီ၊ ခရစ္ယာန္သမိုင္း၊ စာမ်က္ႏွာ-၃၅