Monday, June 24, 2013

မႏၱေလးကက္သလစ္သာသနာႏွင့္ ဘုရင္ဂ်ီရြာႀကီးမ်ား (အပိုင္း ၉)


 ဖါသာရ္ ႀုသဂုတ္စတင္း ေလေကာင္း (၁၈၃၂-၁၈၉၂)
Fr.Augustine Lecomte
(Paris Foreign Mission Society)

    ဖါသာရ္ ႀသဂုတ္စတင္း ေလေကာင္းသည္ ဖါသာရ္ အက္ဖ္ဂူးရင္း (Fr.F.Guren) ဖါသာရ္ ဒူးမုိးလတ္ (Fr.P. Dumollard) တုိ႔ႏွင့္ အတူ (၁၈၅၆) ခု ေအာက္တုိဘာလ တြင္ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ မွ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႔သုိ႔ ေရာက္ရွိခဲ႔ၾကသည္။ ဖါသာရ္ ေလေကာင္းကုိ ရန္ကုန္သုိ႔၄င္း၊ ဖါသာရ္ ဂူရင္းကုိ ေတာင္ငူသုိ႔၄ငး္၊ ဖါသာရ္ ဒူးမိုးလတ္ကုိ မရမ္းကုန္းသုိ႔၄င္း ပုိ႔ုသည္။

    (၁၈၅၈) တြင္ နဘက္ဘုရားေက်ာင္းသည္ ယုိယင္း ပ်က္စီးေနသည္႔ အေျခအေနတြင္ ရွိသည္။ ျခစားထားသျဖင့္ တုိင္ေအာက္ေျခမ်ား ေဆြးေျမ႔ေနသည္။ အသစ္ ျပန္ေဆာက္ရမည္႔ အေျခအေနတြင္ရွိသည္။ ဖါသာရ္ ပုိလီညာနိီက အုတ္တုိက္ေက်ာင္း ေဆာက္မွျဖစ္မည္ဟု ယူဆသျဖင့္ (၁၈၅၈)တြင္ ဘုရားေက်ာင္း အုတ္ျမစ္ခ်ခဲ႔သည္။ တည္ေဆာက္မွု ေႏွးေကြးသျဖင့္ ဖါသာရ္ေလေကာင္းက ဆက္လက္ တည္ေဆာက္ရသည္။ (၁၈၆၁) ခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာလ (၁၉)ရက္ေန႔တြင္ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္ကုိ ဖါသာရ္ အဘိုနာ၊ ဖါသာရ္ ေလေကာင္း၊ ဦးပဥၥင္းေလး ေဒၚမနစ္တက္ဆီအုိတို႔ ျခံရံ၍ မစၦား ပူေဇာ္လ်က္ ဘုရားေက်ာင္း ေကာင္းႀကီးေပး သာဓုေခၚပြဲ က်င္းပသည္။ မႏၲေလးၿမိဳ႕ေပၚမွ ဘာသာ၀င္ အမ်ားအျပား၊ ဤအခန္းအနားသုိ႔ လာေရာက္ ပါ၀င္ၾကသည္။ ပတ္၀န္းက်င္မွ ဘာသာ၀င္ မဟုတ္သူမ်ားလည္း လာေရာက္ ပါ၀င္ၾကသည္။ ဘုရားေက်ာင္းေတာ္ႀကီး ေကာင္းႀကီးေပးၿပီး ရက္ အနည္းငယ္အၾကာတြင္ ႀသဘလိပ္အသင္းမွ ေလးဘရာသာရ္ ျဖစ္ေသာ ေဒါမနစ္တက္ဆီအုိအား မႏၲေလးတြင္ ဦးပဥၥင္းေလး သိကၶာ ေပးသည္။ မၾကာမီ ဦးပဥၥင္းႀကီး သိကၡာေပးသည္၊ (၂) ရက္ၾကာ ရဟန္းသိကၡာ ေပးသည္။ ထုိေနာက္ ေခ်ာင္းဦးတြင္ သြားေရာက္ ေနထုိင္ရသည္။ (၁၈၅၉) ခု ဆရာေတာ္ ဘီဂန္းဒက္ မႏၲေလး၌ ရွိေနစဥ္ မင္းတုန္းမင္းသည္ ဘုရင္႔သားမ်ားႏွင့္ အိမ္ေရွ႔မင္းသားမ်ားကုိ ပညာသင္ေပးရန္ အတြက္ ဖါသာရ္ ေလေကာင္းကို ေတာင္းသည္။ ဘုရင္၏ အစီအစဥ္ကုိ စိတ္မပါေသာ္လည္း လက္ခံခဲ႔သျဖင့္ ဖါသာရ္ေလေကာင္းသည္ စာသင္ေက်ာင္းအတြက္ လုိအပ္ေသာ ပရိေဘာဂ ပစၥည္းမ်ား ၀ယ္ရန္ ရန္ကုန္သုိ႕ သြားခဲ႔သည္။ ရန္ကုန္မွ အျပန္တြင္ ဘုရင္ စိတ္ေျပာင္းလဲေနသည္ကုိ ေတြ႔ရသည္။ ဘုရင္မင္းျမတ္သည္ ဗုဒၶ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား၏ ႀသဇာကုိ မလြန္ဆန့့္ခ်င္၍ တေၾကာင္း၊ နန္းတြငး္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ေသြးထုိးမွုေၾကာင္႔ တေၾကာင္း၊ စိတ္ေျပာင္းလဲျခင္း ျဖစ္သည္။ စာသင္ေက်ာင္းသုိ႔ ဘုရင္႕သားမ်ားကုိိ မေစလႊတ္ေတာ႔ဘဲ နန္းတြင္း ေလလြင္႕လူငယ္မ်ားကုိသာ ပုိ႔လႊတ္ေတာ႔သည္။ သာသနာျပဳ အႀကီးအကဲမ်ားသည္ ဘုရင္႔ သားေတာ္မ်ားမွ တပါးေက်ာင္း ဖြင့္သင္ၾကားေပးျခင္းကုိ မလုိလားသျဖင့္ ဖါသာရ္ ေလေကာင္းသည္ ေက်ာင္းဖြင့္ရန္ ျငင္းဆုိလုိက္ၿပီးေနာက္ နဘက္သုိ႔ ျပန္သြားသည္။ ေခ်ာင္းဦး ဘာသာ၀င္မ်ားကို ၾကည္႔ရူရသျဖင့္ ေခ်ာင္းဦးတြင္ ဘုရားေက်ာင္း ေဆာက္ရန္ စီစဥ္သည္။ ေခ်ာင္းဦးတြင္ ဘုရားေက်ာင္း အသစ္ႏွင့္ ဘုန္းႀကီးမ်ား အေျခခ်ေနထုိင္ရန္ ဘုန္းႀကီးေနေက်ာင္း လုိအပ္သည္။ လက္ရွိ ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္း ေနရာသည္ သင္႔ေတာ္မွု မရွိေပ။ ဖါသာရ္ေလေကာင္းက အနိီးအနားရွိ ေျမကြက္ကုိ ရရွိလုိသည္။ ထုိေျမကြက္သည္ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းႏွင့္ ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္း ေဆာက္ရန္ သင္႔ေတာ္ေပသည္။ သုိ႔ေသာ္ ထုိေျမကြက္ေပၚတြင္ ဘာသာကြဲ (၁၅) အိမ္ေလာက္ ေနထုိင္ႀကသည္။ ဤ ေျမကြက္ေပၚရွိ ဘာသာကြဲမ်ားသည္ ေလ်ာ္ေၾကးေပးလွ်င္ေတာင္ ဖယ္ေပးၾကမည္ မဟုတ္၊ ရပ္ကြက္ အႀကီးအကဲကလည္း အာဏာႏွင့္ ေမာင္းမထုတ္၀ံ႕ သုိ႔ျဖစ္၍ ဖါသာရေလေကာင္းသည္ ဘုရင္႔ထံ ေလ်ာက္တင္ရန္သာ ရွိသည္။ ကံအား ေလွ်ာ္စြာ (၁၈၆၂) ခုႏွစ္တြင္ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္ မႏၲေလးမွာ ရွိေနစဥ္ အဂၤလိပ္ေကာ္မရွင္ မင္းႀကီးႏွင့္ မင္းတုန္းမင္းတုိ႔ ေစ႕စပ္ေရး စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆုိရာတြင္ ဆရာေတာ္ႀကီး ပါ၀င္ ကူညီေပးသည္႔အတြက္ ဘုရင္မင္းျမတ္က ေက်နပ္လွသျဖင့္ ေခ်ာင္းဦး ဘုရားေက်ာင္းေျမကြက္ ကိစၥကုိ လုိလုိခ်င္ခ်င္ လက္ခံလုိက္ၿပီး ထုိေျမကြက္ေပၚတြင္ ေနထုိင္သူမ်ားအား ဖယ္ရွားေပးရန္ ဒိစႀတိတ္ အႀကီးအကဲအား ဘုရင္က အမိန္႔ေပးလုိက္သည္။ ဒီစႀတိတ္ အႀကီးအကဲကလည္း ထုိေျမကြက္ေပၚတြင္ ေနထုိင္သူမ်ားအား ႏွင္ထုတ္ ေပးလုိက္သည္။ ႏွင္ထုတ္ခံရသူမ်ားအတြက္ ဘုရင္ ဘ႑ာေတာ္ျဖင့္ ေလ်ာ္ေႀကး အနည္းငယ္စီ ေပးလုိက္ရသည္။ ဤေျမကြက္ကုိ ဘုရင္ ဘ႑ာေတာ္ျဖင့္ ခုိင္ခန္႔ေသာ ၀န္းခတ္ေပးသည္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားေနရန္ ေက်ာင္းႏွင္႔ ဘုရားေက်ာင္းကုိလည္း ထုိေျမကြက္ေပၚသုိ႔ ေရႊ႕ေျပာင္း ေဆာက္သည္။ ခုိင္ခန္႔ေသာ အုတ္ဘုရားေက်ာင္းကုိလည္း မၾကာခင္တည္ ေဆာက္ႏုိင္မည္ ျဖစ္သည္။


    ဖါသာရ္ ေလေကာင္းသည္ (၁၈၆၇) ခုတြင္ နန္းတြင္းမွ တရား၀င္ ကေလး (၁၄)ဦးအား ဥေရာပေက်ာင္းမ်ား အတုိင္း အဂၤလိပ္စာႏွင့္ သိပၸံဘာသာရပ္မ်ား သင္ႀကား ေပးခဲ႔သည္။ ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕တြင္ ဘုရင္က ေျမတစ္ကြက္ ေပးသနားသျဖင့္ ထုိေျမကြက္ေပၚတြင္ အေဆာက္ဦးမ်ား ေဆာက္လုပ္သည္။ သုိ႔ရာတြင္ ထုိအရပ္ရွိ လူမ်ားသည္ မိရုိးဖလာ အဆက္ဆက္ ကုိးကြယ္ၾကေသာ နတ္ကုိးကြယ္မွုကုိ စြန္႕ပစ္ရန္ ေၾကာက္ရြံ႔ၾကေသာ ေၾကာင္႕တေၾကာင္း ထုိက္သင္႔သေလာက္ ေအာင္ျမင္မွု မရွိခဲ႔ေပ။

    ဖါသာရ္ ေလေကာင္း နဘက္ရြာသုိ႔ ေရာက္ေသာအခါ ေက်ာင္း၀င္း၏ ေတာင္ဘက္ မ်က္ႏွာရွိေသာ ေတာမ်ားကုိ ခုတ္ထြင္ ရွင္းလင္းကာ ဗုဒၶဘာသာရပ္ကြက္ႏွင့္ ခြဲျခားသည္။ ဘုရင္ဂ် ိီဘုန္းႀကီးေက်ာင္းတုိက္ကုိ အလယ္မွာ ထား၍ ပုိင္းျခားသည္။ ေက်ာင္း၀င္းအေပါက္ကုိ ေျမာက္ဘက္ မ်က္ႏွာမူရာမွ ေတာင္သုိ႔ မ်က္ႏွာျပဳသည္။ ယခုတည္ရွိေသာ ဘုရင္ဂ်ိီ ရပ္ကြက္အတုိင္း ျဖစ္သည္။ ေက်ာင္း၀င္း၏ အက်ယ္မွာ (၂) ဧက=ဧရိယာမွာ .၀၃ ရွိသည္။ ဘုရင္ဂ်ိီ ရပ္ကြက္သည္ (၁၅) ဧက ရွိသည္။ ဖါသာရ္ ေလေကာင္းသည္ မင္းတုန္းမင္းလက္ထက္တြင္ လူမ်ိဳး ဘာသာမေရႊး မင္းမ်ိဳးမင္းႏြယ္မ်ားႏွင့္ နဘက္ပတ္၀န္းက်င္ရွိ တပည္႔ ေက်ာင္းသားမ်ားအား အဂၤလိပ္ စာသင္ေပးသည္။ အဂၤလိပ္ အစုိးရမင္းမ်ားသည္ အဂၤလိပ္ပညာတတ္မ်ား အသုံးလုိေသာအခါ နဘက္သုိ႔လာေရာက္ ေခၚယူသည္။ ျမန္မာဘုရင္မ်ား လက္ထက္ကလည္း အေနာက္ႏုိင္ငံသုိ႔ ေစလႊတ္ေသာ သံတမန္ေတာ္ႀကီးမ်ားႏွင့္ အတူ စကားျပန္အျဖစ္ အသုံးျပဳရသည္။ နဘက္ေက်ာင္း၀င္းသည္ ဧရာ၀တီ ျမစ္ေၾကာင္းမေျပာင္းလဲခင္က ဧရာ၀တီျမစ္ကမ္းပါးေစာင္းတြင္ ရွိေနသျဖင့္ ယခုေတြ႔ျမင္ရေသာ ေရကာတာရုိးကုိ ျပဳလုပ္ခဲ႔ ရသည္။ နဘက္ရြာတြင္ ယခုအခ်ိန္အထိ မားမားမတ္မတ္ ေတြ႔ျမင္ရေသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ေနထုိင္ သီတင္းသုံးေသာ ေက်ာင္းသည္ အုတ္ခံ ပ်ဥ္ေထာင္ကာ ပ်ဥ္အုတ္ႂကြပ္မုိး ႏွစ္ထပ္ေက်ာင္းျဖစ္သည္။ လွပ တင္႔တယ္သည္။ ဤေက်ာင္းကုိ ဖါသာရ္ေလေကာင္း လက္ထက္၌ ၄င္း၏ တပည္႔သား အဂၤလိပ္ပညာတတ္ ေက်ာင္းတကာ ဦးသက္ႏွံ ေဒၚေငြပြင့္တုိ႔က ေဆာက္လုပ္ လွဴဒါန္းသည္။ ေက်ာင္းတကာသည္ ျမန္မာျပည္ ဘုံေဘဘားမား သစ္ကုမၸဏီၰ၏ ကုိယ္စားလွယ္ ျဖစ္သည္။ ဘုန္းႀကီးေနေက်ာင္းကုိ ျမန္မာသကၠရာဇ္ (၁၂၅၄) ခုႏွစ္တြင္ အၿပီး သတ္သည္။ ကမၸည္းစာကုိ အုတ္ေလွကား အထက္ အုတ္ဂုံးတြင္ ျမန္မာစာႏွင့္ ေရးကပ္ထားသည္။

ဘုန္းေတာ္ႀကီး ေနထုိင္ေသာေက်ာင္း၏ ေက်ာက္စာ
    ၀ရိယႏွင့္ လုလႅေဆာ္ဘံ၊ ေကာင္းက်ိဳးႀကံ၍၊ အတုလံ ထာ၀ရဘုရား သားေတာ္ ကိန္းေအာင္းေတာ္မူရာ။ မွင္ကာအေပ်ာက္။ ေက်ာက္သန္ဘန္ေငြ၊ အမႊန္းေရႊတို႔ျဖင့္ ၿပီးေသာ၊ ဘုရားေက်ာင္းႀကီး၊ မ်ားကုိအသီး သီးေဆာက္လုပ္ လွဴဒါန္းေသာေၾကာင့္၊ ၉ ေက်ာင္းတကာ မည္သညြာ ထင္ေပၚ၊ ဦးျမတ္ေက်ာ္ ေက်ာင္းတကာ၏။ ခ်စ္မညီးေသာ သားဦး ပုိးပုိးကဆင္႔လ်ား ေမြးျမင္ေသာ သားကုိ သက္ႏွံ ခင္ပြန္းမေငြပြင္႔တုိ႔သည္ မိမိတို႔ဥာဏ္သြား စြမ္းပကား အေလ်ာက္မဟုတ္၊ မဆုတ္မနစ္ စီစစ္က်ိဳးကုတ္၊ အားထုတ္ လုပ္ေဆာင္ ရွာေဖြသျဖင့္၊ ျမင္႕ျမတ္ေတာ္မူလွေသာ ျမတ္စြာဘုရား တန္ခုိးေက်းဇူးေတာ္ႏွင့္ အထုိက္အေလ်ာက္ ရရွိသနားေတာ္ျမတ္ ခံရေသာ ဥစၥာ ပစၥည္းမ်ားကုိ အျခားေသာ ေလာကီအသုံးတုိ႔၌ အမွတ္ မထင္ေပၚလြင္ သုံးစြဲေခ်ေသာ္။ မေလွ်ာ္မသင့္ဟု ႏွလုံး သြင္းၿပီးလွ်င္။ ဘုရားသခင္၏ နာမေတာ္၊ ဘုန္းအာႏုေဘာ္ေတာ္ကုိ ထင္ေပၚခ်ီးမြမ္း ေဌာပဏာျပဳျခင္းငွာ ၄င္း မိမိတုိ႔တြင္ ရွင္ေသာ္ေသေသာ္ အမ်က္ေတာ္ႏွင့္ ကင္းလြတ္ပါမည္၊ မဟာဂရုဏာ ေက်းဇူးေတာ္ျမတ္ကုိ ခံစားရပါေစေသာ သေဘာကုိ အာရုန္ျပဳ၍၊ ယၡဳဤေက်ာင္းကုိ (၁၈၉၂) ခု ဇြန္လ (၂၃) ရက္ေန႔တြင္ နဘက္ရြာ ရွိ အရင္းအခ်ာ၊ ဘုရင္ဂ်ီသားခ်င္း ေဆြမ်ိဳး (၁၈) အိမ္ေထာင္။ အရပ္ေန မိတ္ေဆြသဂၤဟ ဘုရင္ဂ်ီအရင္းအခ်ာ ျမန္မာ ေဆြမ်ိဳး အိမ္ေျခ(၁၀)ေက်ာ္သားတုိ႔ ညီညာအားထုတ္၍ ဤေက်ာင္းကုိ ေဆာက္လုပ္ၿပီး လွဴဒါန္းပူေဇာ္ သည္။
ေက်ာင္းတကာ ေက်ာင္းအမတုိ႔အဘို႔ ဆုေတာင္းၾကပါ
၁၂၅၄-ခု နယုန္လျပည္႔ေက်ာ္ ၁၄-ရက္

    နဘက္ရြာတြင္ ဖါသာရ္ ေလေကာင္းႏွင့္ အတူတကြ သီတင္းသုံး ေနထုိင္ၾကေသာ ဖါသာရ္ ေတာမားႏွင့္ ကုိင္ရင္ႀကီး ပါစကား ႏွစ္ဦးတုိ႔သည္ ေရွးအထက္ေက်ာ္ ကာလက ပရိမၼတြင္ ဘုရင္ဂ်ီ ဘာသာ၀င္မ်ား ရွိခဲ႔ ႀကသျဖင့္ ၄င္းတုိ႔၏ အဆက္အႏြယ္ႏွင့္ ေနရာထုိင္ခင္းမ်ား စသည္တုိ႔ကုိ စုံစမ္းၾကည္႔ရူရန္ သြားေရာက္ ၾကရာ သာသနာရပ္ကြက္ ေနရာတြင္ သံဇူဇယ္ ဆင္းတုေဟာင္းတခုကုိ အိမ္တအိမ္မွ ေတြ႔ခဲ႔ရသည္ျဖစ္၍ နဘက္သုိ႔ ယူလာခဲ႔ၾကသည္။ ဆင္းတုေတာ္မွာ တေပခန္႔ရွိ ေၾကးႂကြတ္ႏွင့္ ပုံသြင္း ျပဳလုပ္ထား၍ ေလးသည္႔ျပင္ မပ်က္စီး ႏုိင္ေလာက္ေအာင္ ခုိင္ခန္႔သည္။ ဘုရင္ဂ်ီ ဘာသာ၀င္မ်ားသည္ ပရိမၼရြာတြင္ သာမဟုတ္ ပခုကၠဴခရုိင္ ခ်င္းတြင္းျမစ္ကမ္းရွိ ေရစႀကိဳၿမိဳ႕ႏွင့္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္ အေနာက္ဘက္ကမ္းရွိ ႏြဲနီရြာမွာလည္း ရွိၾကသည္။ ႏြဲနီရြာသည္ ကၽြန္းညိုရြာ၊ ေအာင္ပန္းေၾကာင္းရြာ၊ ႏွင့္ နီးသည္။ ပရိမၼရြာႏွင့္ ႏြဲနီရြာသည္ ဘရင္ဂ်ီ ဘာသာ၀င္မ်ား ရွိၾကေသာ္လည္း ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ကြာေ၀းေနသျဖင့္ ဘာသာကြဲမ်ားႏွင့္ အမ်ိဳးေရာစပ္ျခင္း၊ ပရိမၼသုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႕ၾကျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ဘုရင္ဂ်ိီမ်ား အနည္းငယ္သာ က်န္သည္။ ႏြဲနီရြာတြင္ ဘုန္းႀကီးမ်ား ေခတၲတည္းခုိရန္ ေက်ာင္းႏွင့္ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္း ေနရာမ်ား က်န္ခဲ႔ေၾကာင္း၊ အခ်ိဳ႕ ရြာသားမ်ား ေျပာျပသည္။ ဖါသာရ္ ေလေကာင္းႏွင့္ ဖါသာရ္ ေတာမားတုိ႔ မအူူပင္ လက္ခုတ္ပင္ရြာသို႔ မၾကာခဏ သြားေရာက္၍ ႏွီးေႏွာၾကေသာ္လည္း အက်ိဳးမမ်ားေခ်။ အခ်ိဳ႕ေသာ ဘုရင္ဂ်ီ ဘာသာ၀င္မ်ားသည္ ခ်င္းတြင္းျမစ္ကမ္းပါးရွိ အျမင့္ၿမိဳ႕ကုိ မွီ၍ အျမင့္၊ ေခ်ာင္းဦး၊ နဘက္၊ ေက်ာက္ရစ္၊ အကပၸဟူ၍ အျမင့္(၅) ၿမိဳ႕တြင္ေသာ ၿမိဳ႕ရြာမ်ားတြင္ ရွိၾကသည္။ အျမင့္ၿမိဳ႕သား သံခ်က္ ၀န္ဦးျမဴသည္ ဘုရင္ဂ်ီ ဘာသာ၀င္တစ္ဦး ျဖစ္သည္။ ကုန္းေဘာင္မင္း၏ သားေတာ္၊ ပုဂံမင္း၏ ေဆြမ်ိဳးေတာ္ႏွင့္ အေၾကာင္းပါေသာ ငါးၿမိိဳ႕၀န္ ဥိီးေရႊရသည္ နဘက္မွာ အၿမဲေနထုိင္သည္။ ၄င္း၏ ေဆြမ်ိဳးေတာ္ သားသမီး
မ်ားသည္ နဘက္မွာ ရွိၾကသည္။ အေလာင္းမင္းတရားႀကီးႏွင့္ သားေတာ္ ဆင္ျဖဴရွင္တုိ႔ ေျမွာက္စားထားေသာ ျပင္သစ္ အမ်ိဳးသား ပီတာမီလပ္ႏွင့္ အေၾကာင္းပါေသာ ျပင္သစ္ကျပား မတုတ္ အိမ္ေထာင္စု၊ ဦးသာလွႏွင့္ ေပၚတူဂီ ကျပား၊ မႏွင့္ျဖဴ ေဒၚခါဥႏွင့္ တူမ မာရီႏွင္းႏြယ္တု႔ိ အိမ္ေထာင္စုႏွင့္ အျခား အိမ္ေထာင္စုမ်ား နဘက္တြင္ ရွိၾကသည္။ ပရိမၼရြာသည္ နဘက္ႏွင့္ (၈)မိုင္ခန္႔ ကြာသည္။ နဘက္ ဘုရင္ဂ်ီေက်ာင္း၀င္းသည္ ဧရာ၀တီ ျမစ္ကမ္းေပၚမွာ ရွိ၍ နဘက္ရြာ ေတာင္ပုိင္းသည္ ေရ၀င္ေသာ္လည္း ေက်ာင္း၀င္းမွာ ေရကာတာရုိး ျပဳလုပ္ၿပီး ေျမဖုိ႔ ထားသည္။ ဆရာေတာ္ ဘီဂန္းဒက္ကို မင္းတုန္းဘုရင္က သာသနာနယ္မ်ားသုိ႔ ဗန္းေမာ္အထိသြား ေရာက္ႏုိင္ရန္ ဆင္းသုံးစီးႏွင့္ ေလွတစင္း ေခတၲ ေပးလွဴေတာ္မူသည္။ ေရကာ တာရုိးျပဳလုပ္ ေျမဖုိ႕ခ်ိန္တြင္ ဆရာေတာ္ ဘီဂန္းဒက္ နဘက္သုိ႔ ေရာက္၍ ေခတၲ ရပ္နားခ်ိန္ႏွင့္ ႀကံဳႀကိဳက္သျဖင့္ ဆင္ေတာ္မ်ားႏွင့္ နင္းနယ္ ေျမဖို႔ ေပးခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ ေလေကာင္းသည္ ဖုိ႔ေျမမ်ားေပၚ၌ မန္က်ည္းပင္မ်ား စီတန္း စုိက္ထားသျဖင့္ သာယာ လွသည္။

    ဖါသာရ္ေလေကာင္းသည္ (၁၈၇၆)တြင္ (Provicar Of Bishop Bourdon)- အျဖစ္ေဆာင္ရြက္သည္။ ကခ်င္ႏွင့္ ရွမ္းမ်ားကုိ သာသနာျပဳခဲ႔သည္။ နဘက္တြင္ အမ်ားဆုံးေနထုိင္ခဲ႔သည္။ (၁၈၉၂) ခုႏွစ္ေဖေဖၚ၀ါရီ
လ (၂၁) ရက္ေန႔တြင္ သက္ေတာ္ (၆၀) ရြယ္၌ နဘက္၌ ပ်ံေတာ္မူသည္။

သခ်ႋဳင္းေက်ာက္စာ
ဘုန္းေတာ္ႀကီးေဒါင္ လက္ေကာင္းသည္ ခရစ္ယာန္ သကၠရာဇ္ (၁၈၃၂) ခုတြင္ ဖြားျမင္၍ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္သုိ႕ (၁၈၅၆) တြင္ ဆုိက္ေရာက္ၿပီးေနာက္ (၁၈၉၂) ခု သက္ေတာ္ (၆၀)ျပည္႔၌ ဤ နဘက္ရြာမွာ တျပည္႔သားျဖစ္သူ ဘာသာတူ ကရိသ်ွံေတာင္တုိ႔ အလယ္တြင္ ပ်ံလြန္ေတာ္မူေလ သည္။


။ Vivian Ba, May, 1963, P.24
။ Bigandet, catholic Burmese Mission PP.60-62
။ Vivian Ba,May,1963,P.24။ ကက္သလစ္ရာဇ၀င္ စာမ်က္ႏွာ-၃၄၉
။ ဦးခ်ိဳဆရာနဘက္မွတ္တမ္း။
။ ဦးခ်ိဳဆရာနဘက္မွတ္တမ္း
။ The Voice,April,1926,PP.104-107
။ ခင္ေထြးရီ ခရစ္ယာန္သမုိင္း စာမ်က္ႏွာ-၃၇
ဖါသာရ္ ဘူးရ္ဒြန္း (၁၈၃၄-၁၉၁၈)
Fr.Boudon (Paris Foreign Mission Society)
    ဖါသာရ္ ဘူးဒြန္းသည္ (၁၈၃၄) ခု မတ္လ (၁) ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေမြးဖြားခဲ႔သည္။ (၁၈၆၃)
ခုႏွစ္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာခဲ႔သည္။ ခရစ္ သကၠရာဇ္ (၁၈၆၅) ခုႏွစ္တြင္ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္ ဗန္းေမာ္သို႕ ခရီးထြက္ရာ မိမိ လက္ေအာက္ရိွ သာသနာနယ္မ်ား အလြန္ က်ယ္၀န္းေၾကာင္း တတ္အပ္ ေသခ်ာ သိနားလည္၍ သာသနာဌာနကို ပိုင္းျခား ခြဲေ၀ေပးရန္ ေရာမၿမိဳ႕ရိွ သာသနာ ျဖန္႕ျဖဴးေရး ဗဟိုရ္ဌာနခ်ဳပ္သို႕ အစီရင္ခံစာမ်ား ေရးပုိ႕လိုက္သည္။ (၁၈၆၉)ခုႏွစ္မွာ ဗာတီကင္ သဂၤါရနာတင္ အစည္းအေ၀းကို ဆရာေတာ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္ တက္ေရာက္စဥ္က အသင္းေတာ္သည္ ျမန္မာျပည္ သာသနာကို (၃)ပိုင္း ပို္င္း၍ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္အား ျမန္မာျပည္ ေတာင္ပိုင္း သာသနာကို တာ၀န္ယူရန္၊ သံလြင္ျမစ္ အေရွ႕ဘက္ သာသနာနယ္မ်ားကို (၁၈၆၈) ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာျပည္သို႕ ႂကြလာေသာ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘီးဖီးအား ေတာင္ငူျမိဳ႕မွာ ဌာနခ်ဳပ္ျပဳ၍ အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ ၄င္း။ ေျမာက္ပိုင္း သာသနာကို ဖါသာရ္ ဘူးရ္ဒြန္းအား(၁၈၇၂) ခုႏွစ္တြင္ ဆရာေတာ္ သိကၡာ တင္ေၿမွာက္၍ အုပ္ခ်ဳပ္ေစရန္၄င္း အပ္ႏွင္းလုိက္သည္။ ဖါသာရ္ ဘူးရ္ဒြန္းသည္ (၁၈၇၂) ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာျပည္ ေျမာက္ပိုင္း မႏၲေလးသာသနာ၏ ဆရာေတာ္ ျဖစ္လာခဲ႕သည္။ မႏၲေလး သာသနာ၏ ပထမဆံုး ဆရာေတာ္ ျဖစ္သည္။ ထို အခ်ိန္အခါက သာသနာျပဳ ရဟန္းမ်ား နည္းပါးျခင္း၊ လူမ်ိဳးျခားမ်ား အေပၚ ယံုၾကည္မူ မရိွေသးျခင္းတို႕ေၾကာင္႕ေျပာပေလာက္ေအာင္ အက်ိဳး မျဖစ္ထြန္းေပ။ ဖါသာရ္ ေလေကာင္းသည္ (၁၈၇၆) ခုတြင္ (Provicar Of Bishop Bourdon)   အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ႕သည္။ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘူးရ္ဒြန္းသည္ (၁၈၈၇) ခုႏွစ္တြင္ က်န္းမာေရး ခ်ိဳ႕ယြင္းလာသျဖင္႕ အလုပ္မွ ႏွဳတ္ထြက္၍ စကၤာပူတြင္ သြားေရာက္ အနားယူသည္။ (၁၉၈၁) ခု ေအာက္တုိဘာလ (၃)ရက္ေန႕တြင္ စကၤာပူ၌ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ ကက္သလစ္ရာဇ၀င္၊ စာမ်ာက္ႏွာ -၁၃၅-၃၅၀

ဖါသာရ္ လူ၀ီဗိယက္ (၁၈၄၅ - ၁၈၈၆)
Fr.Lowis Biet (Paris Foreign Mission Society)
ဖါသာရ္ လူ၀ီဗိယက္သည္ (၁၈၆၉) ေအာက္တိုဘာလ (၅) ရက္ေန႕တြင္ မႏၱေလးသုိ႕ ေရာက္ရိွလာခဲ႕သည္။ ဤ ဘုန္းေတာ္ႀကီးသည္ နဘတ္ရြာ၌ အမ်ားဆံုးေနထိုင္၍ ဘာသာ၀င္မ်ားကို ၾကည္႕ခဲ႕ရသည္။ နဘတ္ရြာႏွင္႕(၈) မိုင္ခန္႕ေ၀းေသာ ပရိမၼတြင္ ဘုရင္ဂ်ီ ဘာသာထြန္းကားစဥ္က သံဇြင္ ဗပၸတစၥတားေက်ာင္း ရိွခဲ႕သည္။ ပရိမၼတြင္ ဘုရင္ဂ်ီ ဘာသာ တိမ္ေကာ ပေပ်ာက္ၿပီး ကာလၾကာျမင္႕ေသာအခါ ေဟာင္းႏြမ္းလ်က္ရိွေသာသံဇြင္ ဗပၸတစၥတား ဆင္းတုေတာ္ႏွင္႕ေက်ာင္းေဆာင္သစ္ တခုသည္ ခ်ံဳႏြယ္မ်ားႏွင္႕ပိတ္ဖုံးေနသည္ကို ရြာသားမ်ား ေတြ႕ရိွၾကသျဖင္႕ဘုရင္ဂ်ီ ဘာသာ၀င္းမ်ား ကိုးကြယ္ေသာ ဘုရားျဖစ္ဟန္တူသည္ဟု ယူဆၾကေသာေၾကာင္႕နဘတ္ရြာ ဘုရင္ဂ်ီမ်ားကို အေၾကာင္းၾကား ၾကသည္။ နဘတ္ ဘာသာ၀င္မ်ား သြားေရာက္ပင္႕ေဆာင္ ၾကသည္။ ဆင္းတုေတာ္မွာ သစ္သားျဖင္႕ ျပဳလုပ္ထားၿပီး ေဆးခ်ယ္ထားသျဖင္႕ မိုးေရ ေနပူရိွန္ဒဏ္ေၾကာင္႕ အေရာင္အဆင္း ပ်က္စီးေနသည္။ နဘတ္ ဘုရားေက်ာင္းအတြင္းတြင္ ေယာဟန္ဗပၸတစၥတား ဆင္းတုေတာ္ရိွၿပီး ျဖစ္၍ ပရိမၼမွ ရေသာ ဆင္းတုေတာ္ကို ဘုရားေက်ာင္း အျပင္ဘတ္တြင္ ထားသည္။ နဘတ္ရြာသည္ မိုးေခါင္ေသာေၾကာင္႕ မိုးလုိေသာအခါ ယင္း ဆင္းတုေတာ္ေရွ႕ လာေရာက္ေတာင္းလွ်င္ မိုးရြာသည္ဟု ယူဆၾကသည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဘာသာ၀င္မ်ားပါမက ဘာသာပမ်ားပါ မိုးလုိေသာအခါ အိုးစည္ ဗံုေမာင္း အတီး အမွဳတ္မ်ားႏွင္႕ လာေရာက္ၾကၿပီး ဆင္းတုေတာ္ကို ေရခ်ိဳး အေမႊး နံ႔သာမ်ားႏွင္႕ပက္ဖ်န္းၾကသည္။ ဤအျပဳအမူကို ဖါသာရ္ လူ၀ီဗိယက္က မႏွစ္သက္ေသာေၾကာင္႕ဆင္းတုေတာ္ကို ခြဲစိတ္ ဖ်က္ဆီးပစ္လုိက္သျဖင္႕ အစ ေပ်ာက္သြားေတာ႕သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဖါသာရ္ဗီးယက္သည္ ေမာ္လၿမိဳင္သုိ႕ ေျပာင္းေရႊ႕သည္။ (၁၈၈၆) စက္တင္ဘာလ(၄) ရက္ ေန႕တြင္ မိတ္ေဆြတစ္ဦးထံ အလည္သြားရင္း အသတ္ခံရသည္။

။ The list of Missionaries of the society of Foreign Mission Paris in nothern Burma from 1856-1926 (ေနာင္ဤစာရင္းကိုကိုးလားလွ်င္ The list of Foreign Missionaries ဟုအတိုေဖၚျပမည္)
။ ဦးခ်ိဳဆရာနဘက္၏မွတ္တမ္း
။ The list of foreign Missionaries

ဖါသာရ္လာဘြန္း(၁၈၄၉-၁၈၇၄)
Fr.Jean Antoine Aime Labaune (Paris Foreign Mission Society)
     ဖါသာရ္ လာဘြန္းသည္ (၁၈၇၃)ခု စက္တင္ဘာလတြင္ မႏၲေလးသုိ႔ ေရာက္ရွိလာသည္။ နဘက္၌ ေနစဥ္ (၁၈၇၄) မတ္လ (၂၆)ရက္ေန႔တြင္ ဧရာ၀တီျမစ္ထဲ ေရနစ္ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ The Voice, April, 1926, P.106
ဆက္ရန္
မႏၱေလးကက္သလစ္သာသနာႏွင့္ ဘုရင္ဂ်ီရြာႀကီးမ်ား (အပိုင္း ၁၀)