Wednesday, June 19, 2013

မႏၱေလးကက္သလစ္သာသနာႏွင့္ ဘုရင္ဂ်ီရြာႀကီးမ်ား (အပိုင္း ၈)

Fr.Jacob Pogolotti(Oblates)

    ဆရာေတာ္ႀကိီး ေခ်ရီတီႏွင္႔ အတူ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာေသာ တူရင္ၿမိဳ႕ ႀသဘလိပ္အသင္း၀င္ ဦးပဥၥင္းႀကီး ယာကုတ္ ပုိဂုိလုိတီအား ဆရာေတာ္ႀကီး ေခ်ရီတီက (၁၈၄၃) ခု၌ အမရပူရၿမိဳ႕ စိန္ပီတာဘုရားေက်ာင္းတြင္ ရဟန္းသိကၡာ တင္ေပးခဲ႔သည္ ဖါသာရ္ပုိဂုိလုိတီသည္ သာသနာလုပ္ငန္း ေဆာင္ရြက္ရန္ စိတ္အား ထက္သန္သူ ၿဖစ္သည္။ အခ်ိန္တုိအတြင္း မုံလ၊ွ ေခ်ာင္းဦး၊ ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ၾကည္႔ရူူ ခဲ႔သည္။ ခ်င္းေတာင္တန္း သာသနာျပဳရန္ လမ္းစ ဖြင့္ၿပီး ႀကိဳးစားခဲ႔ေသာ္လည္း အခက္အခဲမ်ားစြာ ရွိ၍ မေအာင္ျမင္ခဲ႔ေပ။ ရခိုင္တြင္ အေျခတည္ရန္ စူးစမ္း ရွာေဖြေရး ခရီးထြက္စဥ္ နာမက်န္းျဖစ္လာ၍ တပည္႔မ်ားက ပုသိမ္သုိ႔ ေခၚသြားၾကသည္။ ပုသိမ္တြင္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဂါဘူတီ၏ လက္ေထာက္ ဖါသာရ္တာရုိလီထံမွ ေနာက္ဆုံး စကၠရမင္တူးမ်ား ခံယူၿပီး(၁၈၅၀) ျပည္႔ႏွစ္ ေအာက္တုိဘာလ (၅)ရက္ေန႔တြင္ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ The Voice, March,1926,PP.72-77

ဖါသာရ္ ဗင္းဆင္း ဂါဘူတီ
Fr. Vincent Gabutti (Oblates)
    ဆရာေတာ္ႀကီး ေခ်ရိီတီႏွင့္ အတူ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိခဲ႔ေသာ တူရင္ၿမိဳ႕ ႀသဘလိပ္အသင္း၀င္ ဘရာသာရ္ ဗင္းဆင္း ဂါဘူတီသည္ (၁၈၄၃) ခုတြင္ အမရပူရ စိန္ပီတာဘုရားေက်ာင္း၌ ဦးပဥၥင္းႀကီး ပိုိလုိ ဂုိတီႏွင့္ အတူ ဆရာေတာ္ႀကိီး ေခ်ရီတီထံမွ ရဟန္း သိကၡာခံယူခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ ဂါဘူတီသည္ သာသနာျပဳလုပ္ငန္းတြင္ စိတ္အား ထက္သန္သူ ျဖစ္သည္။ အင္း၀၊ နဘက္၊ ေခ်ာင္းဦး ဘာသာ၀င္မ်ားကုိ ၾကည္႔ရူ ခဲ႔ရသည္။ မက်န္းမာသျဖင့္ အိီတလီသုိ႔ ျပန္ႂကြ ခဲ႔ရသည္။ (၁၈၆၂) ခုႏွစ္တြင္ တူရင္ၿမိဳ႕၌ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ The Voice, March,1926,PP.72-77

ဖါသာရ္ပါခ်ီအုိတီ
Fr.Pacchiotti (Oblates)
    ႀသဘလိပ္ အသင္း၀င္ ဖါသာရ္ ပါခ်ီအုိတီသည္ ဆရာေတာ္ႀကီး ေခ်ရီတီႏွင့္ အတူ (၁၈၄၃)ခုတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိခဲ႔သည္။ ဖါသာရ္ ဂါဘူတီ ေနာက္ နဘက္ႏွင့္ ေခ်ာင္းဦး (၂)ေနရာကုိ ၾကည္႔ရသည္။ (၂)ႏွစ္ (၃) ႏွစ္ခန္႔ ၾကာေသာအခါ မက်န္းမာသျဖင့္ ရန္ကုန္သုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႕သြားၿပီး ေနာက္ သရက္ၿမိဳ႕ကုိ သြားေရာက္၍ သာသနာ အမွုေတာ္ကုိ ထမ္းသည္။ (၁၈၅၇)တြင္ က်မ္းမာေရး အေျခအေနေၾကာင့္ အနားယူခဲ႔သည္။

။ Bigandet catholic Burmese Mission PP.33-35
။ The Voice, Sept,1926,PP.247-250

ဖါသာရ္ေဒါမနစ္တက္စီအုိ
Fr. Dominic Tessio(Oblates)
    ဖါသာရ္ ေဒါမနစ္ တက္စီအိုသည္ (၁၈၄၃)ခုတြင္ ကုိရင္အျဖစ္ႏွင့္ ႀသဘလိပ္အသင္းသုိ႔ ၀င္ေရာက္ခဲ႔သည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ဆရာေတာ္ႀကီး ေခ်ရီတီႏွင့္ အတူ ေရာက္ရွိခဲ႔သည္။ ပထမဆုံး မုံလွတြင္ ေနထုိင္ရသည္။ ကေလးမ်ား ဘုရားစကား သင္ႀကား ေပးရသည္။ (Gregorian)သီခ်င္းမ်ား သင္ႀကား ေပးခဲ႔သည္။ မုံလွရြာတြင္ (၁၈၅၂) ခုႏွစ္ အထိ ေနခဲ႔သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ေခ်ာင္းရုိးတြင္ ကုိရင္အျဖစ္ႏွင့္ ဘုရားစကား သင္ၾကား ေပးရသည္။ ထုိေဒသတြင္ ရဟန္းဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား တခါတရံသာ ေရာက္ရွိသည္။ ဘရာသာရ္ တက္စီအုိသည္ သာသနာလုပ္ငန္းကုိ ႀကိဳးစား ပန္းစား လုပ္ကုိင္သည္ကုိ ဆရာေတာ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္ ေက်နပ္လွသျဖင္႔ (၁၈၆၁) ေအာက္တိုဘာလ နဘက္ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္း အသစ္ ေကာင္းႀကီးေပး သာဓုေခၚၿပီး မၾကာမီ ရဟန္းသိကၡာ တင္ေပးခဲ႕သည္။ ထို႔ေနာက္ ေခ်ာင္းဦး ဘာသာ၀င္မ်ားကို ၾကည္႔ရႈ႕ ရသည္။

    (၁၈၆၈) ခု ဇႏၷ၀ါရီလတြင္ ဖါသာရ္ တက္စိအို ရင္ေအာင္႔ လာသျဖင္႔ မႏၲေလးသို႔ သြားသည္။ ထိုႏွစ္ ဇႏၷၷ၀ါရီလ (၁၂)ရက္ နံနက္ မစၦားပူေဇာ္အၿပီး မက်န္းမာေသာ ကေလးမ်ားကို သြားေရာက္ ၾကည္႔ရႈ႕ၿပီးေနာက္ နံနက္ (၁၀) နာရီတြင္ အျပင္းအထန္ ရင္ေအာင္႔ လာသည္ အဂၤလိပ္ ဆရာ၀န္ကို ေခၚ၍ ကုသပါေသာ္လည္း သက္သာမႈ႔ မရခဲ႔ေပ။ ဖါသာရ္ အဘိုနာက ေနာက္ဆံုး စကၠရမင္တူးမ်ား ေပးၿပီးေနာက္ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ The Voice, Sept,1926,PP.247-250
။ Bigandet catholic Burmese Mission.P.36
။ The Voice, Sept, 1926, PP, 27-250

ဖါသာရ္ ခ်ားလ္စ္ေဖလိစ္ ပရိႏို အီဆိုလာ
Fr. Charies Felix Pregno D'lsola (Oblates)
     ဖါသာရ္ အီဆိုလာသည္ (၁၈၄၅)တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိလာသည္။ ေမာ္လၿမိဳင္တြင္ ဆရာေတာ္ႀကီး ဗားလ္မားထံ ေနထိုင္ၿပီး သီအိုလိုဂ်ီ ပညာသင္ၾကားရန္ အဂၤလိပ္စကား ေလ႔လာခဲ႔သည္။ ျမန္မာစကား သင္ၾကားရန္ အမရပူရၿမိဳ႔ရွိ ဖါသာရ္ အဘိုနာထံ ေစလႊတ္ျခင္း ခံရသည္။ ဖါသာရ္ အဘိုနာက နဘက္ႏွင္႔ ေခ်ာင္းဦး ၾကည္႔ရႈ႕ေသာ ဖါသာရ္ ပါခ်ီအိုတီထံ သြားေရာက္၍ ဗမာစကား သင္ၾကား ေစခဲ႔သည္။ ရဟန္းသိကၡာ ခံယူမည္႔ အခ်ိန္ ဆရာေတာ္ႀကီး မရွိသျဖင္႔ ကာလကတၱားသို႔ သြားေရာက္၍ ဆရာေတာ္ႀကီး ကာရႈးထံ (Carew) မွ ရဟန္း သိကၡာခံယူခဲ႔သည္။

    (၁၈၅၂) ခုႏွစ္ အဂၤလိပ္ ျမန္မာ ဒုတိယစစ္အခ်ိန္၌ ဘုရင္၏ သကၤာ မကင္းမႈ႕ေၾကာင္႔ ဖါသာရ္အီဆိုလာသည္ ဖါသာရ္ ေဖါနယ္လီ၊ ေခ်ာင္းဦးသား ဖါသာရ္ မိုးဇက္ငဦးတို႔ႏွင္႔ အတူ ဖမ္း၍ သံေျခက်င္းမ်ား ခတ္ကာ ေနျပည္ေတာ္ အမရပူရသို႔ ေခၚေဆာင္သြားျခင္း ခံရသည္။ ညႇင္းပန္းႏိွပ္စက္ျခင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ခံၾကရသည္။ ႏိွပ္စက္မႈ႔ဒဏ္မွ လြတ္ေျမာက္လာၿပီး မၾကာမီ မိုးဇက္ငဦး အမရပူရ၌ ပ်ံလြန္ေတာ္မူသည္။ ဖါသာရ္ ေဖၚနယ္လီမွာ စိတ္ေဖါက္ ျပန္သြားသည္။ ဖါသာရ္ အီဆိုလာမွာ ေမာ္လၿမိဳင္သို႔ သြား၍ (၂) ႏွစ္ေလာက္ ေနၿပီး ျပန္လာကာ မံုလွရြာ ဘာသာ၀င္မ်ားကို ၾကည္႔ရႈ႕ရသည္။

    ဖါသာရ္ အီဆိုလာသည္ မႏၲေလးသို႔ ၀တ္ေစာင္႔ သြားရင္း (၁၈၈၂) ခု ႏို၀င္ဘာလ (၁၀) ရက္ေန႔တြင္ ဟံလင္းႀကီး၌ ပ်ံလြန္ ေတာ္မူသည္။ အေလာင္းကို(၆) လၾကာမွ တူးေဖၚ၍ မံုလွသို႔ ယူလာသည္။ ေဒါင္ဇီေဇာ္လာ (သို႔) ေဒါင္ပါလိပ္ခ်ယ္ဟူ၍ လည္း ေခၚသည္။

။ The Voice, Sept,1926.PP247-250
။ Bigandet,catholic Burmese Mission, P-39
။ ခင္ေထြးရီ၊ အထက္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ခရစ္ယာန္ သာသနာျပဳ သမိုင္း (၁၈၈၁၊ ၉၁၈) မဟာ၀ိဇၨာ သမုိင္းဘြဲ႔ အတြက္၊ မႏၲေလး ၀ိဇၨာသိပၸံတကၠသုိလ္ သမုိင္းဌာနသုိ႔  ၁၉၆၉ တြင္ တင္သြင္းသည္႔ က်မ္း (ေနာင္တြင္ ခင္ေထြးရီ၊ ခရစ္ယာန္ သမိုင္းဟု အတုိေဖၚျပမည္)


ဖါသာရ္ေဖၚနယ္လီ
Fr.Fonelli (Oblates)
    ႀသဘလိပ္အသင္းမွ ဖါသာရ္ ေဖၚနယ္လီသည္ (၁၈၄၈) ခုတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိလာၿပီး မၾကာမီမွာပင္ ေခ်ာင္းဦး ဘာသာ၀င္မ်ားကို ၾကည္႔ရူ ရသည္။ (၁၈၅၂) ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္ ျမန္မာ ဒုတိယ စစ္ျဖစ္ပြားရာ ဥေရာပႏုိင္ငံသား ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားအား သံေျခက်င္းခတ္၍ ေနျပည္ေတာ္သုိ႔ ဖမ္းဆီး ေခၚေဆာင္သြားၿပီး ညွင္းပန္း ႏွိပ္စက္ၾကသျဖင့္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဖါသာရ္ ေဖၚနယ္လီ စိတ္ေဖါက္ ျပန္သြားၿပီး (၁၈၅၃) ခုႏွစ္ဦးပုိင္းတြင္ ပ်ံေတာ္မူသည္။

။ Bigandet, Catholic Burmese Mission P-39

ဖါသာရ္မုိးဇက္ငဦး(၁၈၂၇-၁၈၅၂)
(Fr.Moses Nga U)
    မုိးဇက္ငဥိီးသည္ ခရစ္သကၠရာဇ္ (၁၈၂၇)တြင္ ေခ်ာင္းဥိီးၿမိဳ႔၌ ေမြးဖြား ခဲ႔သည္။ ဆရာေတာ္ႀကီး ကာအုိသည္ ဥာဏ္ပညာ ထက္ျမက္၍ အက်င္႔ စာရိတၲ ေကာင္းမြန္ေသာ မုိးဇက္ငဦးအား (၁၈၄၀) ျပည္႔ႏွစ္တြင္ ဆရာေတာ္ႀကီး ကုိယ္တုိင္ အီတလိီနုိင္ငံ၏ ၿမိဳ႕ေတာ္ ေရာမၿမဳိ႕သုိ႔ ေခၚသြားၿပီး ပေရာ္ပါဂန္းဒါး တကၠသုိလ္တြင္ ပညာ သင္ေစသည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ မုိးဇက္ငဥိီးသည္ (၁၃)ႏွစ္သာ ရွိေသးသည္။ မုိးဇက္ငဦးသည္ ျမန္မာ လူမ်ိဳးထဲမွ ပေရာ္ဂါဂန္းဒါး တကၠသုိလ္တြင္ ပထမဆုံး တက္ခြင္႔ရသူ ျဖစ္သည္။ ပေရာ္ဖါဂန္းဒါး တကၠသုိလ္တြင္ (၁၂) ႏွစ္ၾကာ သင္ၾကား ေလ႔လာခဲ႔သည္။

    ပညာ သင္ၾကားၿပီးေနာက္ (၁၈၅၂) ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ျပန္ေရာက္ရွိလာၿပီး အမရပူရၿမိဳ႕မွ ေခ်ာင္းဦးၿမိဳ႕ရွိ ေဆြမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ေတြ႕ရန္ သြားခဲ႔သည္။ထုိအခ်ိန္သည္ အဂၤလိပ္ ျမန္မာ ဒုတိယစစ္ ျဖစ္လုဆဲဆဲ အခ်ိန္ ျဖစ္သည္။ ေခ်ာင္းဦးတြင္ လအနည္းငယ္ ေနထုိင္သည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ ျမန္မာ အစုိးရက သကၤာမကင္းျဖစ္ သျဖင့္ တိတ္တဆိတ္ တမန္မ်ား ေစလႊတ္၍ ရဟန္း ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားကုိ ဖမ္းဆီး ေစခဲ႔သည္။ မုိးဇက္ငဦးမွာ ႏုိင္ငံသား ျဖစ္ေသာ္လည္း ဖါသာရ္ အီဆုိလာတုိ႔ႏွင့္ အတူ သံေျခက်င္း ခတ္၍ ေနျပည္ေတာ္သုိ႔ ေခၚေဆာင္သြားခဲ႔သည္။ ႏွိပ္စက္ ညွင္းပန္းျခင္း ခံရသည္။မုိးဇက္ ငဦးမွာ ႏွိပ္စက္မွု ဒဏ္ေၾကာင့္ လြတ္ေျမာက္လာခဲ႔ၿပီး သုံးေလးရက္ အၾကာတြင္ အမရပူရ၌ ပ်ံေတာ္မူသည္။ သူ ပ်ံေတာ္မူခ်ိန္ သက္ေတာ္ (၂၅)ႏွစ္ ရွိသည္။

ဖါသာရ္ မုိးဇက္ဦးေမာင္ဦး၏ အမရပူရ သခ်ႋဳင္းဂူေပၚ၌ ေရး ကမၺည္းေက်ာက္စာ
ျဗဟာႏုိင္ငံတြင္ ေခ်ာင္းရုိးရြာက ဘုန္းေတာ္ႀကီး ေဒါင္မုိးဇယ္သည္ အတတ္ပညာမ်ားကုိ သေဘၤာျဖင့္ ေရာမၿမိဳ႕၌ (၁၃)ႏွစ္ ေနေတာ္မူလ်က္ ရဟန္း သိကၡာ တင္ၿပီးမွ သာသနာေတာ္၏ အစီးအပြါးအလုိငွါ ျဗဟာႏုိင္ငံသုိ႔ ျပန္လာေတာ္မူ၍ (၃)ႏွစ္ ေက်ာ္ခန္႔ သာသနာျပဳစုၿပီးမွ ေသျခင္း ေမတရားႏွင့္ မကင္းလႊတ္ႏုိင္၍ ကုလား သကၠရာဇ္ (၁၈၅၂)ခုႏွစ္တြင္ ျပန္ေတာ္မူျခင္းသုိ႔ ေရာက္ရသည္။ ဘုရင္ဂ်ိီ အမ်ိဳးသားတုိ႔ ကုိးကြယ္သည္႔ ေဒါင္မုိးဇယ္၏ တျပည္႔-

    အထက္ေဖၚျပပါ ဘုန္းေတာ္ႀကီး၏ အရုိးမ်ားႏွင့္ သခ်ႋဳင္းဂူူ ေပၚတင္ထားေသာ ကမၺည္းေက်ာက္စာကုိ အမရပူရမွ တူးေဖၚၿပီး အရုိးမ်ားကုိ မႏၲေလးၿမိဳ႕ ဖါသာရ္လဖုန္းေက်ာင္း ဘုရားစင္၏ လက္က်္ာဘက္၌ ျမွပ္ႏွံထားသည္။ဤ ဘုန္းေတာ္ႀကီးႏွင့္ ညွင္းဆဲခံရေသာ ဣတာလ်ံ အမ်ိဳးသားဘုန္းေတာ္ႀကီး ဖါသာရ္ ေဖၚနယလီ၏ အရုိးမ်ားကို ဘုရားစင္၏ လက္၀ဲဘက္ေအာက္၌ ျမွပ္ႏွံထားသည္။

။ (က) နန္ေမာ္နီကား၊ မ်ိဳးႀကဲသူ၊ ၁၉၉၅ ၊ႏုိ၀င္ဘာလ၊ စာမ်က္ႏွာ-၁၅
    (ခ) ဆရာခ်ိဳနဘက္၏ မွတ္တမ္း
။ (က) Vivian Ba, April, 1963, PP.19-20
    (ခ)Bigandet,catholic Burmese Mission,P.39
။ ဆရာခ်ိဳနဘက္၏မွတ္တမ္း

ဖါသာရ္ အာေလာရွက္ ပါရုိတုိ
Fr. Aloysius Parotto (Oblates)
    ႀသဘလိပ္ ဘုုန္းေတာ္ႀကီး ဖါသာရ္ အာေလာရွက္ ပါရုတုုိသည္ (၁၈၅၅) ခုုတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိခဲ႔သည္။ နဘက္ရြာတြင္ ေနထုိင္စဥ္ မ်က္ေစ႔ ဒဏ္ရာရသည္။(၂) ႏွစ္ေလာက္ အႀကာတြင္ အိီတလီသုိ႔ ျပန္ႂကြသြားသည္။

။ Bigandet,catholic Burmese Mission,P.38

ဘီေရွာ႔ ဘီဂန္းဒက္ (၁၈၁၃-၁၈၉၄)
Bishop Bigandet
(Paris Foreign Mission Society)
    ဘုရင္ဂ်ိီ ဂုိဏ္းအုပ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ေပါလ္အန္ဗရိုစ္ ဘီဂန္းဒက္သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ဘုရင္ဂ်ီဂုိဏ္း အယူ၀ါဒကုိ ပ်ံ႕ပြားေအာင္ ႏွစ္ေပါင္း (၅၀)ေက်ာ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ႔သည္႕ ပုဂၢိဳလ္ႀကီး ျဖစ္သည္။ ဘီဂန္းဒက္သည္ အယူ၀ါဒေရးရာ၌သာ ေခါင္းေဆာင္မွူ ေပးႏုိင္သည္ မဟုတ္ ပညာေရးႏွင့္ လူမွု၀န္ထမ္း လုပ္ငန္းမ်ား၌လည္း ေရွ႕ေဆာင္ ပုဂၢိဳလ္ႀကီး ျဖစ္သည္။ ေအာက္ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္၏ ပထမဆုံးေသာ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး၏ ကုိ္ယ္စားလွယ္ေတာ္ ဂုိဏ္းအုပ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး အျဖစ္ (၁၈၅၆)ခုႏွစ္ မွ (၁၈၉၄) ခုႏွစ္ အထ္ိ အႏွစ္ (၅၀) နီးနီး ေဆာင္ရြက္ခဲ႔သည္။

    ေပါလ္အန္ဘရုိစ္ ဘီဂန္းဒက္ကုိ (၁၈၁၃) ခုႏွစ္ ႀသဂုတ္လ (၁၃) ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္နုိင္ငံ ဖရန္႔ ကြန္ေတးနယ္ မလန္းၿမိဳ႕တြင္ အယူ၀ါဒေရး၌ အလြန္ ေလးစားေသာ မ်ိဳးႀကီး မိဖမ်ားမွ ဖြားျမင္သည္။ ဘီဂန္းဒက္သည္ ငယ္ရြယ္စဥ္က ပညာဥာဏ္ ထက္မ်က္၍ ထႂကြ လုံးလ ၀ီရိယရွိေသာသူ ျဖစ္သည္။ မိဖမ်ားကလည္း ခ်မ္းသာသူ ျဖစ္သည္႔အေလွ်ာက္ ေလာကီ စည္းစိမ္ကုိသာ တတ္မက္ေမာ၍ သာသနာျပဳလုပ္ငန္းသုိ႔ မပါ၀င္ ပါက ဘီဂန္းဒက္အဘုိ႔ မေတာင္႔မတ မေၾကာင့္မၾက ေနရမည္မွာ အမွန္ ျဖစ္ေခ်သည္။ သုိ႔ရာတြင္ ထာ၀ရဘုရား သခင္၏ အမွုေတာ္ကုိ ထမ္းေဆာင္ရန္ ဘုရားသခင္အား မိမိကိုယ္ကုိ လွဴဒါန္းထားသူ ဘီဂန္းဒက္သည္ (၁၆) ႏွစ္ အရြယ္မွပင္ စတင္၍ ျဗဟေဒ၀ေဗဒကုိ ေလ႔လာ သင္ယူရာ အယူ၀ါဒေရး၌ ထူးခၽြန္စြာ သက္၀င္ ေလးစားသူ အျဖစ္ ထင္ရွားသည္ အသက္ (၁၉)ႏွစ္ အရြယ္တြင္ မာေနးၿမိဳ႕ သာသနာေရး ေကာလိပ္တြင္ ပါေမာကၡအျဖစ္ ခန္းအပ္ျခင္း ခံရသည္။

    (၁၈၃၆) ခုႏွစ္တြင္ ဘီဂန္းဒက္သည္္ ပါေမာကၡ ရာထူးမွ ထြက္၍ ခရစ္ယာန္ ရဟန္းေဘာင္သုိ႔ ၀င္ကာ ပါရီၿမိဳ႕ ႏုိင္ငံျခား သာသနာျပဳအသင္းတြင္ ပါ၀င္ ထမ္းရြက္သည္။ ထုိေနာက္ ႏုိင္ငံျခား သာသနာျပဳအဖြဲ႕၏ ေစလႊတ္ခ်က္ အရ မလႅာယုကၽြန္းဆြယ္သုိ႔ သာသနာျပဳရန္ သြားေရာက္ရသည္။ ပါရီၿမိဳ႕မွ ထြက္၍ ရက္ေပါင္း(၁၃၀) ၾကာမွ ပီနံၿမိဳ႕ုသုိ႔ ေရာက္ရွိသည္။ မာလႅာယု ကၽြန္းဆြယ္ သာသနာျပဳဌာန အတြက္ သတ္မွတ္ထားေသာ နယ္ေျမတြင္ အပါအ၀င္ျဖစ္သည္႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕သုိ႔ ဘီဂန္းဒက္သည္ ဦးစြာ သြားေရာက္ရသည္။ ၿမိတ္ၿမိဳ႕တြင္ သာသနာျပဳ လုပ္ငန္းမ်ားကုိ လုံးလႀကီးစြာ ေဆာင္ရြက္ရင္း အားလပ္သည္႔ အခ်ိန္တြင္ ျမန္မာဘာသာႏွင့္ စကားကုိ ေလ႔လာ သင္ယူသည္။ ေနာက္ (၂) ႏွစ္ခန္႔ ၾကာေသာအခါ ထာ၀ရဘုရားသခင္၏ အတၴဳပၸတိၲ စာအုပ္ (၂) အုပ္ကုိ ျမန္မာဘာသာႏွင့္ ျပဳစုၿပီး ေလသည္။ ၿမိတ္ၿမိဳ႕တြင္ ေနစဥ္ ဘီဂန္းဒက္သည္ ေက်ာင္းမ်ား တည္ေထာင္၍ ကုိယ္တုိင္ ႀကီးၾကပ္ စာေပသင္ၾကား ေပးသည္။ ၿမိတ္ၿမိဳ႕တြင္ (၆) ႏွစ္ခန္႔ ထမ္းရြက္ၿပီးေနာက္ ပီနံၿမိဳ႕မွ ဂုိဏ္းအုပ္ႀကီး ဗူေရွးက ျပန္ေခၚ ခန္႔ထားခ်က္အရ ပီနံဘုရားရွိခုိးေက်ာင္းကုိ တာ၀န္ခံ အုပ္ခ်ဳပ္ကာ မလႅာယု ကၽြန္းဆြယ္တခုလုံး၏ ရဟန္းမင္းႀကီး ကုိယ္စားလွယ္ေတာ္ခ်ဳပ္ႀကီး အျဖစ္ ခန္႔အပ္ျခင္း ခံရသည္။ မလႅာယုကၽြန္းဆြယ္တြင္ ေနထုိင္စဥ္ အတြင္းလည္း သာသနာ ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္းသာ မဟုတ္ ပညာေရး လုပ္ငန္းမ်ားကုိပါ ေဆာင္ရြက္သည္။ မရွိ ႏြမ္းပါးေသာ ကေလးမ်ားကုိ စာေပ သင္ၾကားေပးျခင္း၊ မေလးဘာသာကုိ သင္ယူၿပီး ေနာက္ ေရာမ အကၡရာမ်ားျဖင့္ တည္ထြင္ ေရးသား၍ စာအုပ္မ်ား ျပဳစုျခင္း၊ သတင္းစာ မဂၢဇင္းမ်ားသုိ႔ ေဆာင္းပါး ေရးသား ေပးပုိ႔ျခင္း၊ စာအုပ္ေပါင္း မ်ားစြာကုိ မေလးဘာသာသုိ႔ ျပန္ဆုိျခင္း တုိ႔ကုိ ျပဳလုပ္သည္။

    (၁၈၄၆) ခုႏွစ္တြင္ စကၤာပူ ဂုိဏ္းအုပ္ႀကီးက တြဲဘက္ ဂုိဏ္းအုပ္တစ္ပါး ပုိ႕ေပးရန္ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီးထံ ေလ်ာက္ထားေသာ အခါ၊ ဘီဂန္းဒက္အား ရဟန္းမင္းႀကီးက ေရႊးခ်ယ္ ခန္႔ထား လုိက္သည္။ သုိ႔ရာတြင္ ဤမွ် ႀကီးက်ယ္ေသာ ရာထူးကုိ လက္မခံလုိေၾကာင္း ေလွ်ာက္ထား ျငင္းပယ္ကာ သာမန္ ဘုန္းႀကီးအျဖစ္ (၁၀) ႏွစ္ခန္႔ ဆက္လက္ ေနထုိင္ ထမ္းရြက္ခဲ႔သည္။ (၁၈၅၆) ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ သာသနာျပဳရန္ ပါရီၿမိဳ႕ သာသနာျပဳအဖြဲ႕ လက္တြင္ က်ေရာက္လာရာ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္အား မလႅာယု ကၽြန္းဆြယ္လုံးဆုိင္ရာ တြဲဘက္ဂုိဏ္းအုပ္ႏွင့္ အင္း၀ႏွင့္ ပဲခူးေနျပည္ေတာ္ဆုိင္ရာ ရဟန္းမင္း ကုိယ္စားလွယ္အျဖစ္ ခန္႕ထားကာ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ သာသနာျပဳရန္ ေစလႊတ္ ခဲ႔သည္။ (၁၈၅၆) ခု မတ္လ (၃၀) ရက္ေန႔တြင္ ရာမာသာဂုိဏ္းအုပ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးဟူေသာ ဘြဲ႔ကုိ အပ္ႏွင္းခံရၿပီးေနာက္ ထုိႏွစ္ ဧၿပီလ (၁၄)ရက္ေန႔တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဘုရင္ဂ်ီဂုိဏ္းကုိ ၿပန္လည္ စည္းရုံးရန္ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕သုိ႔ ဆုိက္ေရာက္ လာသည္။ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕သုိ႔ ေရာက္၍ (၂၅) ခန္႔ ေနၿပီးေနာက္ ဂုိဏ္းအုပ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အႏွံ႕အျပား လွည္႔လည္၍ သာသနာျပဳရန္ ရန္ကုန္ကုိ ဦးစြာ သြားေရာက္ ေလသည္။

ထုိ႔ေနာက္ ပုသိမ္၊ ေျမာင္းျမ၊ သရက္၊ အမရပူရၿမိဳ႕မ်ားသုိ႔ လွည္႔လည္သည္။ အမရပူရ ၿမိဳ႕ေတာ္တြင္ မင္းတုန္းမင္းႀကီးအား ၀င္ေရာက္ ေတြ႕ဆုံကာ သာသနာေရး ကိစၥမ်ားကုိ ႏွီးေႏွာခဲ႔သည္။ ဘုရင္မင္းျမတ္က ဘီဂန္းဒက္အား ဆင္သုံးစီးႏွင့္ ေလွတစင္း သနားေတာ္မူရာ ယင္းသည္႔ ေလွႏွင့္ ဆင္တုိ႔ျဖင့္ ဘုရင္ဂ်ီ ဂုိဏ္း၀င္မ်ား ေနထိုင္ရာ ေရႊဘိုခရုိင္အတြင္းရွိ ေက်းရြာမ်ားသုိ႔ လွည္႔လည္ သြားလာခဲ႔သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ဗန္းေမာ္၊ ေတာင္ငူ၊ ေရႊက်င္၊ စစ္ေတာင္း၊ ပဲခူးၿမိဳ႕မ်ားသုိ႔ ၀င္သည္။ ထုိအခ်ိန္က ၿမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ဘုရင္ဂ်ိီ ဂုိဏ္း၀င္ (၄၀၀၀) ေက်ာ္ခန္႔ ရွိသည္။

    ဂုိဏ္းအုပ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္သည္ ျမန္မာစကားကုိ ေကာင္းစြာ တတ္သည္႔ အေလ်ာက္ ေရာက္ရာ အရပ္၌ ျမန္မာ ဘုန္းႀကိီးေက်ာင္းမ်ားသုိ႔ ၀င္ကာ ဗုဒၶအယူ၀ါဒကုိ ေလ႔လာျခင္း၊ ေဆြးေႏြးျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္သည္။ ရပ္ရြာထဲ၌လည္း လွည္႔ကာ ဗုဒၶ၀ါဒီတုိ႔၏ အယူ၀ါဒေရးဆုိင္ရာ စိတ္ေန သေဘာထားကုိ ေလ႔လာသည္။ ယင္းသုိ႔ ေလ႔လာၿပီးေနာက္ (၁၈၅၈) ခုႏွစ္တြင္ ဗုဒၶေဂါတမအေၾကာင္း စာအုပ္တစ္အုပ္ ေရးသား ထုတ္ေ၀သည္။ ေအာက္ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ (၁၈၅၂)ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္တုိ႔ သိမ္းပုိက္ၿပီးေနာက္ ဘီဂန္းဒက္၏ ေဆာင္ရြက္မွုမ်ားကုိ အဂၤလိပ္အစုိးရက ေက်နပ္လွသျဖင့္ ဘီဂန္းဒက္အား ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္းမ်ား၊ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား၊ ေဆာက္လုပ္ရန္ ေျမေနရာမ်ား ေပးသည္။ ယင္းသုိ႔ျဖင့္ ဘုရင္ဂ်ီ ဂုိဏ္းဆုိင္ရာ အေဆာက္အအုံမ်ား မ်ားျပားလာခဲ႔သည္ (၁၈၅၈)ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ဘားလမ္း ေထာင့္ရွိ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းကုိ တည္၍ (၁၈၅၉) ခုတြင္ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕၌ စိ္န္ပက္ထရစ္ ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္း တည္သည္။ ထုိေနာက္ ဘီဂန္းဒက္၏ ေမတၲာရပ္ခံခ်က္ျဖင့္ ဒီလာဆာ ဂုိဏ္း၀င္ ဘုန္းႀကီးမ်ားသည္ (၁၈၆၀) ျပည္႔ႏွစ္ ဧၿပီလတြင္ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕သုိ႔ ေရာက္ရွိလာႀကကာ စိန္ပက္ထရစ္ေက်ာင္းကုိ ဖြင့္လွစ္ၾကသည္။(၁၈၆၀) ျပည္႔ႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္း ဖြင့္လွစ္၍ ေနာင္အခါ စိန္ေပါလ္ေက်ာင္းဟု တြင္သည္။ (၁၈၉၇) ခုႏွစ္တြင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ စိန္ပိီတာေက်ာင္းကုိ ဖြင့္လွစ္သည္။ ဂုိဏ္းအုပ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္သည္ အမ်ိဳးသားမ်ား အတြက္သာမက အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ပါ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ရန္ ဂြတ္ရွက္ပတ္ သိီလရွင္ဂုိဏ္းမွ ပုဂၢိဳလ္မ်ားကုိ ဖိတ္ႀကားရာ (၁၈၆၇) ခုႏွစ္တြင္ သီလရွင္မ်ား ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သုိ႔ ဆုိက္ေရာက္ လာၾကသည္။ ယခု ဗုိလ္ခ်ဳပ္လမ္းရွိ ကြန္႔ဗင့္ေက်ာင္း၊ ျပည္လမ္းရွိ စိန္ဖီလုိမီနာ ေက်ာင္းခြဲတုိ႔သည္ ယင္းသီလရွင္ ဆရာမမ်ား ဖြင့္လွစ္ခဲ႔ေသာ ေက်ာင္းႀကီးမ်ား ျဖစ္သည္။ နယ္မ်ားတြင္ သီလရွင္မ်ား ရရွိရန္ ရည္ရြယ္၍ သင္ၾကား ေလ႕က်င္႕ေပးရန္ ယင္း သီလရွင္မ်ားက ႀကီးမွဴး၍ စိ္န္ဖရန္ စစ္ေဇးဗီးယား ျမန္မာ သီလရွင္ဂုိဏ္း တစ္ခုကုိ တည္ေထာင္သည္။

    (၁၈၆၅) ခုႏွစ္တြင္ ဘီဂန္းဒက္သည္ ျမန္မာ ဘုရင္မင္းျမတ္ထံ အမိန္႔ခံယူကာ ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕သုိ႔ သြားသည္။ ယင္းမွ တဆင္႔ ကခ်င္ေတာင္တန္းႏွင့္ ယူနန္နယ္သုိ႔သြား လမ္းမ်ားအေၾကာင္းကုိ ေလ႔လာ စုံစမ္းကာ တရုတ္ႏုိင္ငံ အေနာက္ပုိင္းသုိ႔ သာသနာျပဳမ်ား ေစလႊတ္ရန္ လမ္းခရီး ရွာေဖြသည္။ ကခ်င္ျပည္နယ္မွ ျပန္ေရာက္ေသာ အခါ ကခ်င္ျပည္နယ္ အေၾကာင္း စာမ်က္ႏွာ (၆၄) မ်က္ႏွာခန္႔ရွိ စာမူတခု ျပဳစုခဲ႔သည္။ (၁၈၈၇) ခုႏွစ္တြင္ အိႏိၵယႏိုင္ငံမွ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ လာေရာက္ ေနထုိင္ၾကေသာ ဘုရင္ဂ်ီဂုိဏ္း၀င္ အိႏိၵယ အမ်ိဳးသားမ်ား အတြက္ စိန္အန္ေထာ္နီ ဘုရားေက်ာင္း ေဆာက္လုပ္ေပးသည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ ဂုိဏ္းအုပ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္၏ ေဆာင္ရြက္မွုေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ ဘုရင္ဂ်ိီ ဂုိဏ္း၀င္ေပါင္း (၁၈၀၀၀) တစ္ေသာင္း ရွစ္ေထာင္ခန္႔ ရွိေနေလၿပီ။ (၁၈၈၉)ခုႏွစ္ တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ လူအုိရုံ တစ္ခု တည္ေထာင္၍ ေစတနာ ၀န္ထမ္း အမ်ိဳးသမီးႏွစ္ဦးျဖင့္ စိီမံအုပ္ခ်ဳပ္သည္။ ထုိ႔ေနာက္မွ ““လစ္တဲ စစၥတာေအာသပူး၀ါး”” အမည္ရွိ သိီလရွင္ဂုိဏ္းသုိ႔ လႊဲအပ္ခဲ႔ရာ ယခုတုိင္ သိမ္ျဖဴလမ္းတြင္ လူအုိရုံ တည္ရွိေနသည္။ ယင္းသုိ႔ သာသနာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမွုေရးတုိ႔ကုိ မေနမနား အားႀကိဳးမာန္တက္ ထမ္းရြက္ခဲ႔ေသာ ဂုိဏ္းအုပ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဘီဂန္းဒက္သည္ (၁၈၉၄) ခု မတ္လ (၁၉) ရက္ေန႔တြင္ အသက္ (၈၁)ႏွစ္ အရြယ္၌ အဆုတ္ေရာင္ အဖ်ားေရာဂါျဖင့္ ပ်ံလြန္ေတာ္မူသည္။

။ စြယ္စုံက်မ္းအတြဲ (ဂ) ဒုတိယႏွိပ္ျခင္း၊ ၁၉၇၉၊ စာမ်က္ႏွာ-၂၇၈-၂၈၀
။ စြယ္စုံက်မ္းအတြဲ (ဂ)၊ ဒုတိယႏွိပ္ျခင္း၊ ၁၉၇၉၊ စာမ်က္ႏွာ-၂၇၈-၂၈၀
။ စြယ္စုံက်မ္းအတြဲ (ဂ)၊ ဒုတိယႏွိပ္ျခင္း၊ ၁၉၇၉၊ စာမ်က္ႏွာ-၂၇၈-၂၈၀
။ စြယ္စုံက်မ္းအတြဲ (ဂ)။ ဒုတိယႏွိပ္ျခင္း၊ ၁၉၇၉၊ စာမ်က္ႏွာ-၂၇၈-၂၈၀
။ စြယ္စုံက်မ္းအတြဲ (ဂ)။၊၁၉၇၉၊ ဒုတိယပုံႏွိပ္ျခင္း၊ စာေပဗိမာန္ ပုံႏွိပ္တုိက္၊ ရန္ကုန္၊ စာမ်က္ႏွာ-၂၇၈-၂၈၀
။ စြယ္စုံက်မ္းအတြဲ (ဂ)။ ၊၁၉၇၉၊ ဒုတိယပုံႏွိပ္ျခင္း၊ စာေပဗိမာန္ ပုံႏွိပ္တုိက္၊ ရန္ကုန္၊ စာမ်က္ႏွာ-၂၇၈-၂၈၀

ဖါသာရ္ ႀုသဂုတ္စတင္း ေလေကာင္း (၁၈၃၂-၁၈၉၂)
Fr.Augustine Lecomte
(Paris Foreign Mission Society)

    ဖါသာရ္ ႀသဂုတ္စတင္း ေလေကာင္းသည္ ဖါသာရ္ အက္ဖ္ဂူးရင္း (Fr.F.Guren) ဖါသာရ္ ဒူးမုိးလတ္ (Fr.P. Dumollard) တုိ႔ႏွင့္ အတူ (၁၈၅၆) ခု ေအာက္တုိဘာလ တြင္ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ မွ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႔သုိ႔  ......

ဆက္ရန္

မႏၱေလးကက္သလစ္သာသနာႏွင့္ ဘုရင္ဂ်ီရြာႀကီးမ်ား (အပိုင္း ၉)